Azərbaycanda 2026-cı ilin ilk yarısında hotel və mehmanxana tipli obyektlərdə həm gecələmələrin sayı, həm də sektorun gəlirləri azalıb. Dövlət Statistika Komitəsinin son rəqəmləri turizm sahəsində müşahidə olunan tendensiyanı yenidən gündəmə gətirib.
Dövlət Turizm Agentliyi azalmanı öncə xarici turist axınındakı geriləmə ilə əlaqələndirib. Agentliyin məlumatına görə, 2025-ci ilin eyni dövründə 1 217 373 əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs ölkəyə səfər etmişdisə, 2026-cı ilin yanvar-iyununda bu göstərici 1 092 568 nəfərə enib ki, bu da 10.3 faiz azalma deməkdir. Həmçinin əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin mehmanxanalarda keçirdiyi gecələmələr 10.3 faiz, ölkə vətəndaşlarının gecələmələri isə 5 faiz azalib.
Agentlik regionda son 6 ayda baş verən geosiyasi hadisələrin, uçuş istiqamətlərində dəyişikliklərin və səyahət xərclərinin artmasının müxtəlif mənbə bazarlara təsir etdiyini vurğulayıb. Azalmanın əsasən Cənubi Asiya və Körfəz ölkələri bazarlarında cəmləşdiyi, bunun regional geosiyasi proseslər və səyahət axınlarındakı dəyişikliklərlə bağlı olduğu bildirilib. Digər tərəfdən, bəzi prioritet bazarlarda artım qeydə alınıb: Mərkəzi Asiyadan (ümumilikdə 19%, o cümlədən Özbəkistandan 50%, Qazaxıstandan 11%), Türkiyədən 7%, Qərbi Avropadan 8% (Almaniyadan 23%), İsraildən 20% artım müşahidə edilib. Rusiya və Çin bazarları isə sabit qalıb.
Agentlik həmçinin 2026–2030-cu illər üçün turizmin inkişafına dair Dövlət Proqramının hazırlandığını, proqramın təsdiq mərhələsində olduğunu və orada hava məkanından istifadənin liberalizasiyası, hava əlaqələrinin genişlənməsi, vizasız rejimin genişləndirilməsi, mikro və kiçik sahibkarlığın dəstəklənməsi, sənaye subyektlərinin təsnifat və uçot sisteminin təkmilləşdirilməsi, hədəf bazarlarda təbliğatın və sosial media kampaniyalarının genişləndirilməsi kimi tədbirlərin nəzərdə tutulduğunu bildirib.
Regionlara görə doluluq səviyyəsində fərqlər mövcuddur: Naftalan və Lənkəranda doluluqda artım, Şabran və Şamaxıda isə azalma qeydə alınıb. Qurumun fikrincə, Dövlət Proqramı çərçivəsində həm qonaqlama sektorunun, həm də turist tələbinin artırılması, turistlərin ölkədə qalma müddətinin uzadılması məqsədilə bir sıra tədbirlər həyata keçiriləcək.
Azərbaycan Hotellər Assosiasiyasının rəhbəri Eldar Əlimuradov açıqlanan rəqəmlərin real olduğunu təsdiqləyib və sektorun azalmanı hiss etdiyini bildirib.
Turizm sahəsində fəaliyyət göstərən mütəxəssislər isə azalmanın bir neçə səbəbdən qaynaqlandığını qeyd edirlər. Ceyhun Aşurov bildirir ki, ölkəyə gələn turistlərin sayında 6 faiz, gecələmələrin sayında isə 8.3 faiz azalma hotellərin gəlirlərinə təsir göstərib. O, xüsusilə cənub regionunda qeyri-stabillik və hava məkanının bağlılığının Körfəz ölkələrindən gələn turistlərin sayına mənfi təsir etdiyini qeyd edib. Aşurovun sözlərinə görə, Bakıdakı hotellərin doluluq səviyyəsi 30 faizə qədər düşə bilər və mövsümün pik nöqtəsində belə əvvəlki illərdəki hərəkətlilik hiss olunmur.
Ekspertlər hesab edirlər ki, gecələmə sayının artırılması üçün ölkəyə daha çox xarici turist cəlb etmək lazımdır. Onlar nəqliyyat xərclərinin yüksək olmasını, birbaşa uçuşların məhdudluğunu və vizaların mürəkkəbliyini əsas problemlərdən sayır. Bu istiqamətdə hava limanlarının daha səmərəli işləməsi, birbaşa uçuşların artırılması və vizaların sadələşdirilməsi kimi tədbirlərin vacib olduğu vurğulanır.
Qəhrəman Yusupov turizm destinasiyalarının tanıdılmasında boşluqların olduğunu, sərhəd keçidlərinin bağlı olmasının və biletlərin baha olmasının əcnəbi turist axınına mənfi təsir etdiyini deyib. O, Dövlət Turizm Agentliyinin turoperatorlar, QHT-lər və yerli subyektləri bu işə cəlb etməsinin zəruriliyini bildirib və əyalətlərdə tədbirlərin, musiqili və kulinariya bayramlarının əvvəlcədən planlaşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Yusupov ayrıca hotellərin gəlirlərinin azalmasını həftəiçi səfərlərin azlığı və həftəsonu qiymətlərin yüksəldilməsi ilə əlaqələndirib. O, həftəiçi turistlərin cəlb edilməsi üçün endirim kampaniyalarının, daha uzun müddət qalanlara əlavə xidmətlərin, ekskursiya, transfer, tərcüməçi və yerli kulinariya kimi əlavə imkanların təklif edilməsinin effektiv olacağını bildirib.
Sonda qeyd olunur ki, qeyd olunan göstəricilərin aradan qaldırılması üçün həm dövlət, həm də özəl sektorun birgə səyləri və müxtəlif bazarlara yönəlmiş tədbirlərin həyata keçirilməsi zəruridir.
