Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın xarici siyasət prioritetləri arasında xüsusi yer tutur. Bu çərçivədə Özbəkistanla əməkdaşlıq ölkə üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir, iki dövlət arasında həm rəsmi maraqlar, həm də tarixi-mədəni bağlılıqlar mövcuddur.
Son dövrlərdə Azərbaycan və Özbəkistan arasındakı əlaqələr ən yüksək inkişaf səviyyəsinə çatıb. Münasibətlər son illərdə intensivləşərək çoxşaxəli və strateji xarakterli əməkdaşlıq modelinə çevrilib. Prezidentin Özbəkistana etdiyi üçüncü dövlət səfəri bu inkişafın əyani təzahürüdür; səfər çərçivəsində həm liderlər arasında yüksək səviyyəli danışıqlar, həm də Ali Dövlətlərarası Şuranın növbəti iclası planlaşdırılıb.
Siyasi etimad və müntəzəm təmaslar iki ölkə arasında münasibətlərin məzmununu zənginləşdirib. Qarşılıqlı səfərlər zamanı imzalanan sənədlər münasibətlərin hüquqi bazasını genişləndirib və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərini müəyyənləşdirib. 2024-cü ildə Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana, 2025-ci ildə isə Prezident Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycana dövlət səfərləri ikitərəfli əlaqələrdə mühüm dönüş nöqtəsi olub.
"Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə" və "Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə" əlaqələrin keyfiyyətində yeni mərhələ açıb. Ali Dövlətlərarası Şuranın yaradılması isə siyasi dialoqun institusional mexanizmini gücləndirib və uzunmüddətli prioritetlərin müəyyənləşməsinə xidmət edir.
Parlament üzvünün vurğuladığı kimi, siyasi müttəfiqlik iqtisadi sahədə də əlverişli şərait yaradıb. İqtisadi əməkdaşlıq ticarət əlaqələrindən kənara çıxaraq investisiya, sənaye kooperasiyası, enerji və nəqliyyat-logistika layihələrini əhatə edir. Hər iki ölkənin tamamlayıcı iqtisadi potensialı yeni birgə layihələrin reallaşması üçün imkanlar yaradır: Azərbaycan Qərb bazarlarına Xəzər vasitəsilə çıxış təklif edir, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyanın istehsal və ixrac gücünə malikdir.
Energetika sahəsi əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindən biridir. Ənənəvi neft-qaz sahəsində əlaqələrlə yanaşı, bərpa olunan enerji layihələri də artan önəm daşıyır. Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstan arasında yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi Mərkəzi Asiyanın bərpaolunan enerji potensialının Azərbaycan vasitəsilə Avropa bazarlarına çıxarılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu yanaşma ölkəni həm enerji istehsalçısı və ixracatçısı, həm də regionlararası yaşıl enerji bağlantılarının mühüm qovşağı kimi təqdim edir.
Nəqliyyat və logistika sahələri də Bakı-Daşkənd əlaqələrinin mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycanın Xəzərin qərb sahilində, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyanın mərkəzində yerləşməsi onları Şərq-Qərb nəqliyyat bağlantısında təbii tərəfdaş edir. Orta Dəhlizin inkişafı Mərkəzi Asiyanın istehsal və ixrac imkanlarının Azərbaycan üzərindən Qafqaz, Türkiyə və Avropa bazarlarına çıxarılmasını təmin edir və regional tranzit potensialını artırır.
Həmçinin, iki ölkə arasındakı yaxınlaşma Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində gedən inteqrasiya prosesləri ilə sıx bağlıdır. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, ticarətin genişləndirilməsi, təhsil və mədəni əlaqələrin gücləndirilməsi Türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın daha sıxlaşmasına şərait yaradır.
Bakı və Daşkənd arasında perspektivlər genişdir: siyasi müttəfiqlik iqtisadi əlaqələri dərinləşdirir, iqtisadi inkişaf isə nəqliyyat, logistika və enerji layihələrinin sürətlənməsinə zəmin yaradır. Humanitar və mədəni əməkdaşlıq isə bu əlaqələrin mənəvi təməlini möhkəmləndirir. İki ölkənin qarşılıqlı tamamlayıcı geostrateji mövqeyi bu tərəfdaşlığın regional əhəmiyyətini artırır və yeni əməkdaşlıq imkanları üçün şərait yaradır.
