Azərbaycanda əhalinin banklar və digər kredit təşkilatları qarşısında borc öhdəliklərinin yüksəlməsi yenidən maliyyə risklərini gündəmə gətirib. Mərkəzi Bank istehlak kreditləri seqmentində, xüsusən kredit kartlarında artım tempinin yüksək olduğunu və əhali gəlirlərində kreditlərin payının böyüdüyünü müəyyən edib.
İqtisadçı Rəşad Həsənov bildirir ki, son illərdə, xüsusilə 2023–2026-cı illər ərzində müşahidə olunan iqtisadi proseslər borc yükünün artmasının əsas mənbələrindən biridir və bu tendensiya narahatlıq doğurur.
O qeyd edir ki, inflyasiya və əhalinin gündəlik xərclərindəki dəyişikliklər kredit məhsullarına olan tələbi formalaşdıran əsas amillərdəndir. Həsənovun sözlərinə görə, borclanmanın mənbələri banklar, bank olmayan kredit təşkilatları, lombardlar, həmçinin fiziki şəxslər tərəfindən həyata keçirilən sələmçilikdir.
Ekspert vurğulayır ki, kredit portfelinin genişləndirilməsi ilə bağlı bankların risk iştahının artması daha riskli müştərilərə kredit verilməsinə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, davranış əsaslı kreditləşmə və kredit kartları vasitəsilə təmin olunan məhsullar kreditin əlçatanlığını artıraraq məsuliyyətsiz borclanmanı stimullaşdıra bilər.
Hazırkı göstəricilər hələlik bank sektoru üçün dərhal qırmızı siqnal hesab edilməsə də, orta müddətli dövrdə bu tendensiyanın davam etməsi daha ciddi risklər yarada bilər. Həsənov qeyd edir ki, geosiyasi və iqtisadi qeyri-müəyyənlik şəraitində kiçik bir resessiya və ya gözləntilərin dəyişməsi əhalinin ödəmə qabiliyyətini zəiflədə, nəticədə problemli kreditlərin artmasına səbəb ola bilər.
İqtisadçı həmçinin tənzimləyici qurumun daha ehtiyatlı kredit siyasətinin formalaşdırılması istiqamətində həyata keçirdiyi tədbirlərin maliyyə sektorunun dayanıqlığının qorunmasına xidmət etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, iqtisadi artımın bərpası və uyğun siyasətlərin tətbiqi borclanma risklərinin idarə edilməsi üçün daha etibarlı çərçivə yarada bilər.
