Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, 2026-cı ilin ilk yarısında dövlət büdcəsinə 19 milyard 179,4 milyon manat daxil olub, büdcə xərcləri isə 16 milyard 775,5 milyon manat təşkil edib. Bu fərq 2 milyard 403,9 milyon manatlıq profisit şəklində qeydə alınıb.

İqtisadçı Elçin Rəşidov hesab edir ki, profisitə həm gəlirlərin yüksək səviyyədə olması, həm də xərclərin icra səviyyəsinin aşağı olması təsir göstərib. O bildirib ki, bu il büdcə xərcləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə azdır və hökumət müəyyən məbləğdə xərcləmələri həyata keçirməyib.

Rəşidov əlavə edib ki, büdcə vəsaitlərinin istifadəsində səmərəliliyin yaxşılaşması da profisitə təsir edə bilən amillərdən biridir, lakin bunun dəqiq qiymətləndirilməsi üçün xərclərin istiqamətlər üzrə ayrılıqda təhlil edilməsi vacibdir.

Ekspert ilin ilk yarısında profisit yaranmasının əvvəlki illərdə də müşahidə olunduğunu xatırladaraq bildirib ki, sonrakı dövrlərdə xərcləmələr artır və ilin sonunda büdcənin nəticəsi dəyişə bilər. "İlin ilk altı ayı ilə sonrakı altı ayda xərcləmələrin həcmi eyni olmur. Xüsusilə son rübdə, ilin son aylarında xərcləmələr artır", — deyə o qeyd edib.

Rəşidov vurğulayıb ki, digər ölkələrdə də xərclərin il ərzində qeyri-bərabər icrası geniş yayılmış haldır və buna görə profisitin əsas səbəblərindən biri məhz xərclərin zamanla fərqli səviyyədə icra edilməsidir.

Sual doğuran məsələ yaranan əlavə vəsaitin hansı sahələrə yönəldilməsi ilə bağlıdır. İqtisadçı bildirir ki, bu barədə qərar vermək üçün ilin sonunu gözləmək lazımdır, çünki bəzi xərclər daha gec icra edilir və ilin sonunda xərclərin həcmi arta bilər. İlin sonunda vəsait qalarsa, onun necə istifadə ediləcəyi ayrıca təhlil tələb edəcək.

O, həmçinin qeyd edib ki, profisit olub-olmamasından asılı olmayaraq büdcə vəsaitlərinin səmərəli istifadəsi əsas prioritet olmalıdır. Ölkədə bəzi sahələrdə idarəetmə və xərcləmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var.

Rəşidovun sözlərinə görə, məsələn, təhsil sektorunda vəsaitlərin istifadəsinin səmərəliliyi ilə bağlı problemlər mövcuddur, kənd təsərrüfatında verilən subsidiyaların da real iqtisadi səmərəliliyi nəzərə alınmalıdır. O əlavə edib ki, xərclərin təyinatı zamanı ayrı-ayrı qrupların deyil, bütövlükdə iqtisadiyyatın və əhalinin maraqları əsas götürülməlidir.

Nəticə etibarilə, profisit vəsaitlərinin iqtisadi artım və əhalinin rifahı üçün daha səmərəli istiqamətlərə ayrılması mümkündür, lakin bu, sahələr üzrə dəqiq təhlil və idarəetmə tədbirləri tələb edir.