Bakının bir neçə əsas ticarət küçəsində kommersiya obyektlərinin boş qalması və icarəyə çıxarılan məkanlarla bağlı elanların artması müşahidə edilir.

Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin sədri Vüqar Oruc bu vəziyyəti yalnız sahibkarların zəifləməsi ilə bağlamağın düzgün olmadığını bildirir. O, icarə qiymətlərinin yüksəkliyinin, ümumi biznes xərclərinin, istehlakçı davranışındakı dəyişikliklərin və obyektlərin yerləşdiyi ərazilərin kommersiya imkanlarının birlikdə təsir etdiyini vurğulayıb.

Pandemiya dövründən başlayan meyillərin davam etdiyini deyən Vüqar Oruc insanların daha az riskli və daşınmaz əmlaka söykənən modellərə üstünlük verdiyini qeyd edib. Onun fikrincə, bu məqam alternativ biznes sahələrində fasilələrə gətirib çıxara bilər, amma obyektlərin daimi boş qalacağı demək deyil. O əlavə edib ki, çox vaxt problemin kökü mülkiyyətçilərin icarə qiymətlərini bazarın real imkanlarına uyğun müəyyən etməməsindədir.

AQC sədri Bakının mərkəzi və piyada axınının yüksək olduğu küçələrdə 1 kvadratmetr üçün 30 manat və daha yuxarı icarə haqları tələb olunan obyektlərin olduğunu bildirib. Həmçinin icarə qiymətinə obyektin küçədəki yeri, piyada axını, metro yaxınlığı, sahə, təmir vəziyyəti, vitrin imkanları və parklanma şəraitinin birbaşa təsir göstərdiyi vurğulanıb.

Vüqar Oruc qeyd edib ki, icarəhaqqı sahibkar üçün yalnız aylıq ödəniş demək deyil; əməkhaqqı, kommunal xərclər, vergi, məhsulun maya dəyəri, logistika və reklam kimi əlavə xərclər də nəzərə alınmalıdır. O, misal gətirib: 250 kvadratmetrlik obyekt üçün aylıq 7 min manat icarə ödəyən sahibkarın həmin xərci biznes dövriyyəsi hesabına qarşılaması vacibdir. Əks halda yüksək icarə müəssisənin fəaliyyətinə ciddi yük gətirə bilər və sahibkar daha münasib qiymətli məkan axtarışına keçə bilər.

Məlumata görə, obyektlərin geniş şəkildə boş qalması təkcə fərdi sahibkarların deyil, həmçinin həmin ərazinin iqtisadi fəallığının zəifləməsinə səbəb ola bilər. Uzun müddət boş qalan ticarət obyektləri piyada və müştəri axınına, digər obyektlərin dövriyyəsinə və məşğulluğa təsir göstərə, xidmət sektorunun dövriyyəsində və vergi daxilolmalarında azalmaya yol aça bilər.

Eyni zamanda AQC rəhbəri bazarın özünü tənzimləməsi məntiqinə əsaslanaraq, boş obyektlərin artmasını mülkiyyətçilərin qiymət gözləntilərinin bazarın ödəmə qabiliyyəti ilə uyğunlaşmamasına bağlayır. O, göstərib ki, obyekt bazara çıxarılmadan öncə peşəkar qiymətləndiricinin müəyyən edəcəyi real icarə dəyəri həm mülkiyyətçi, həm də icarəçi üçün daha faydalı nəticələr yarada bilər.

Vüqar Oruc nəticə etibarilə icarə haqlarının müəyyənləşdirilməsində yalnız sahibkarın subyektiv gözləntilərinin deyil, bazarın real göstəricilərinin və obyektin gəlirlilik potensialının nəzərə alınmasının vacib olduğunu bildirib. O, eyni şəhərdə və hətta eyni rayonda iki obyekt arasında ciddi qiymət fərqlərinin mümkün olduğunu, buna görə ümumi qənaət verməkdən çəkinmək lazım olduğunu əlavə edib.

Sonda AQC sədri həm sahibkarların, həm də mülkiyyətçilərin mövcud bazar şəraitini real qiymətləndirərək hərəkət etməsinin mühüm olduğunu qeyd edib. O vurğulayıb ki, icarə haqları bazarın ödəmə imkanlarından kəskin yüksək olduqda obyektlərin boş qalması, sahibkar fəaliyyətinin dayanması və nəticədə kommersiya fəallığının zəifləməsi riski artır.