Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Azərbaycanın ət idxalına çəkdiyi xərclər 19,9 faiz artaraq 66,1 milyon ABŞ dollarına çatıb. Eyni dövrdə idxalın fiziki həcmi 11,3 faiz yüksələrək təxminən 28 min tona yaxınlaşıb.
Ət idxalının həm dəyər, həm də həcm baxımından artması daxili bazarda tələbat, yerli istehsalın məhdudiyyətləri və qiymətlərin formalaşması məsələlərini yenidən aktuallaşdırır. Bu artımın başlıca səbəbləri və mümkün nəticələri iqtisadçılar tərəfindən bir neçə aspektdə izah olunur.
İqtisadçı Xalid Kərimli qeyd edib ki, idxal xərclərinin 19,19 faiz artmasının əsas amillərindən biri qiymətlərin qalxmasıdır. O bildirir ki, idxalın fiziki həcmində 11,4 faiz artım müşahidə edilsə də, dəyərdəki əlavə yüksəliş məhsulun xaricdən alınma qiymətlərinin artması ilə bağlıdır.
Kərimli izah edib ki, idxalçılar məhsulun alış qiyməti, logistika və gömrük xərclərini nəzərə alaraq daxili bazarda satışın sərfəli olub-olmadığını hesablayırlar. Daxili bazarda ətin qiyməti yüksələndə xaricdən gətirmək daha əlverişli hesab olunur; qiymətlər aşağı olanda isə idxalın səmərəliliyi azalır.
Daxili qiymətlərin artmasının səbəbləri arasında ümumi inflyasiya və heyvandarlıq xərclərinin yüksəlməsi yer alır. Həmçinin saxlanılan heyvanların sayında azalma təklif imkanlarını məhdudlaşdırır və tələb səviyyəsi yüksək qaldığı təqdirdə qiymətləri artırır.
Bu kontekstdə Kərimli vurğulayıb ki, idxalın artması daxili tələbatın tam qarşılanmaması ilə əlaqəlidir. Lakin o əlavə edib ki, daxili istehsal tələbi tam ödəsə belə, idxalın tamamilə dayandırılması məqsədəuyğun deyil, çünki müxtəlif ölkələrdən məhsul gətirilməsi normal ticarət praktikasının tərkib hissəsidir.
İqtisadçı həmçinin bildirib ki, idxalı yalnız risk kimi dəyərləndirmək düzgün deyil. İdxal daxili istehsalın çatışmadığı hallarda bazarda məhsul bolluğu yaradaraq istehlakçıların məhsula çıxışını təmin edir və qiymət artımının daha sərt olmasının qarşısını ala bilər.
Nəticə etibarilə, Kərimli daxili istehsalın gücləndirilməsinin vacib olduğunu, lakin idxalın həm bazar təklifi, həm də ərzaq təhlükəsizliyi baxımından müəyyən faydalar verdiyini vurğulayıb. Əsas məsələ idxalın sürətinin və artım səbəblərinin izlənməsi və bazarın dayanıqlığının təmin edilməsidir.
