Festivallar bölgələrin tanıdılması üçün güclü vasitə hesab olunur, lakin təkcə tədbirin keçirilməsi hələ tam turizm məhsulu yaratmır. Əsas məqsəd festival iştirakçısını bir neçə gün qalmaq, yerli xidmətlərdən istifadə etmək və gələcəkdə yenidən səfər etmək istəyən turistə çevirməkdir.
2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında ölkədə hotel və hotel tipli müəssisələrdə gecələmələrin sayı əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 8,3 faiz azalıb və 1,81 milyona düşüb. Bu gecələmələrin 58,8 faizi Bakıya düşür, xarici qonaqların hotel gecələmələrinin isə 81,9 faizi paytaxtda cəmləşib. Ölkə üzrə nömrə fondunun birdəfəlik istifadə əmsalı 19,3 faiz təşkil edib və əksər bölgələrdə bu göstərici 15 faizdən aşağıdır. Bu göstəricilər regional turizmin yalnız çoxsaylı tədbirlər keçirməkdən daha geniş yanaşma tələb etdiyini göstərir: tədbirlər gecələmələrə və yerli iqtisadi gəlirə çevrilməlidir.
Bu məqsədlə hər festival ətrafında iki-üç günlük hazır səyahət paketlərinin hazırlanması məqsədəuyğundur. Tədbirin keçirildiyi məkanın yaxınlığındakı kəndlər, təbiət marşrutları, tarixi abidələr, sənətkarlıq emalatxanaları, yerli mətbəx, şərabçılıq və fermer təsərrüfatları vahid proqramda birləşdirilə bilər. Festival bileti ilə muzeyə giriş, bələdçili ekskursiya, nəqliyyat və qonaq evində yerləşməni əhatə edən kombinə edilmiş paketlər ziyarətçilərin bölgədə qalma müddətini və xərclərini artıracaq və festivalı birgünlük tədbirdən regional turizm təcrübəsinin başlanğıcına çevirəcək.
Turistik kəndlərin və kiçik ailə bizneslərinin dəstəklənməsinin genişləndirilməsi ikinci vacib istiqamətdir. “Turistik kənd” layihəsi çərçivəsində Ləzə, İlisu və Sarıbaş kəndlərində 20 qonaq evinin avadanlıqla təmin edilməsi nəzərdə tutulub. Növbəti qrant layihələri çərçivəsində isə Sım, Qrız, İvanovka, Duruca və Bibiyani kəndlərində infrastrukturun, ekoloji təşəbbüslərin və yeni turizm məhsullarının dəstəklənməsi planlaşdırılır. Bu yanaşma mərhələli şəkildə digər perspektivli yaşayış məntəqələrinə tətbiq oluna bilər.
Sözügedən dəstək yalnız qonaq evlərinin yaradılmasını əhatə etmir; sanitar qovşaqların qurulması, nişanlanmış piyada və velosiped marşrutlarının təşkili, tullantıların idarə olunması, turist informasiya lövhələrinin quraşdırılması, təhlükəsizlik və əlçatanlığın təminatı da proqramların tərkib hissəsi olmalıdır.
Eyni zamanda mövcud destinasiya menecmenti təşkilatlarının gücləndirilməsi, bələdiyyələr, sahibkarlar və yerli icmaların iştirakı ilə regional turizm planlarının hazırlanması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xarici təcrübədən bəzi nümunələr göstərir ki, uğurlu turizm bölgələri həm yerli idarəetmə modeli, həm də davamlı planlama nəticəsində inkişaf edir: İrlandiyada Wild Atlantic Way marşrutu üzrə hər ərazi üçün beşillik destinasiya və turizm təcrübəsi planları hazırlanır, Sloveniya isə destinasiya və turizm müəssisələrini ekoloji, sosial və idarəetmə meyarları əsasında Slovenia Green sistemi ilə qiymətləndirir. OECD-nin 2026-cı il hesabatında da regional turizmin inkişafı üçün məlumatlara əsaslanan destinasiya planlarının hazırlanması, yerli iştirakın təmin edilməsi və iqtisadi, sosial, ekoloji göstəricilərin birlikdə qiymətləndirilməsi prioritet hesab edilir.
Hər festivalın uğuru yalnız iştirakçı sayına görə deyil, yaratdığı gecələmələrin sayı, orta qalma müddəti, turist xərcləri, yerli sahibkarlardan edilən satınalmalar, yeni iş yerləri, təkrar səfər niyyəti, sakinlərin məmnunluğu və ətraf mühitə təsir kimi göstəricilər əsasında qiymətləndirilməlidir. Layihələr ardıcıl şəkildə və yerli xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla icra olunarsa, bölgələr ilboyu keçirilən ayrı-ayrı tədbirlərdən ziyadə fərqli turizm təcrübələri ilə tanınacaq.
Festival bölgənin diqqətini çəkir, lakin bu işığı ilboyu qoruyan məhz keyfiyyətli turizm məhsulu, rahat infrastruktur və yerli insanların bu inkişafda real pay sahibi olmasıdır. Dövlət dəstəyinin davamlılığı, özəl sektorun fəallığı və yerli icmaların iştirakı sayəsində regionların turizm potensialı yaxın illərdə daha dolğun şəkildə reallaşa və yeni məşğulluq və gəlir imkanları yarana bilər.
