Azərbaycan qanunvericiliyi taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər və nəqliyyat vasitələri üçün müəyyən sənəd və icazələrin mövcudluğunu tələb edir. Bu qaydalara əməl olunmaması sürücü və ya daşıyıcı üçün hüquqi nəticələrə səbəb ola bilər.
Taksi fəaliyyəti göstərən minik avtomobilində daşıyıcının buraxılış vəsiqəsi, konkret nəqliyyat vasitəsinin isə buraxılış kartı olmalıdır. Bundan əlavə, sürücünün xüsusi hazırlıq keçməsi, nəqliyyat vasitəsinin texniki vəziyyəti və sürücünün tibbi müayinəsi ilə bağlı tələblər mövcuddur. Bu tələblər yerinə yetirilmədən həyata keçirilən fəaliyyət qanun pozuntusu hesab edilir.
İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 324-cü maddəsinə görə, buraxılış vəsiqəsi olmadan taksi minik avtomobilləri ilə sərnişin daşınmasının təşkilinə görə vəzifəli şəxslər 200 manat, hüquqi şəxslər 1 000 manat məbləğində cərimə oluna bilər. Eyni əməlin bir il ərzində təkrarı zamanı cərimələr müvafiq olaraq 400 və 2 000 manat təşkil edir. Buraxılış kartı olmayan nəqliyyat vasitəsi ilə sərnişin daşınmasına görə isə 50 manat, təkrar hallarda 80 manat cərimə nəzərdə tutulur. Bu hallar göstərir ki, sənədsiz taksi fəaliyyəti göstərən şəxsin və ya təşkilatın məsuliyyəti əsasən inzibati xarakter daşıyır.
Sərnişinin icazəsiz taksidən istifadə etməsinə gəlincə, ümumi qayda üzrə sərnişin buna görə inzibati məsuliyyət daşımır. Qanunvericilikdə tələb olunan sənədlərin alınmasına görə məsuliyyət əsasən daşıyıcının, hüquqi şəxsin, vəzifəli şəxsin və lazım olan hallarda sürücünün üzərinə qoyulur. Buna görə də sərnişinin həmin taksidən istifadə etməsi avtomatik hüquqi məsuliyyət yaratmır.
Bununla belə, sərnişin üçün müəyyən praktiki və hüquqi risklər mövcuddur. Məsələn, yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı sərnişinin sağlamlığına və ya əmlakına ziyan dəyərsə, daşıyıcının icbari sığorta təminatının mövcudluğu mühüm rol oynayır. “İcbari sığortalar haqqında” Qanuna əsasən, avtonəqliyyat vasitəsinin sahibinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası olmalıdır və müəyyən hallarda sərnişin üçüncü şəxs kimi bu sığorta təminatından yararlana bilər.
Eyni zamanda, taksi fəaliyyətinin qanunsuz həyata keçirilməsi, tələb olunan sığortaların olmaması və digər qanun pozuntuları zərərin ödənilməsi prosesini praktik baxımdan çətinləşdirə bilər. Bu səbəbdən sərnişinlər həm təhlükəsizlik, həm də mümkün hüquqi çətinliklər baxımından rəsmi sənədləri olan taksilərə üstünlük verməlidirlər.
