Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə müsahibə verib.
Prezident iki ölkə münasibətlərinin ortaq tarix, mədəniyyət, dil və dəyərlər üzərində formalaşdığını vurğulayıb və son illərdə əlaqələrin yeni məzmun qazanaraq ən yüksək — müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini bildirib. İlham Əliyev Şövkət Mirziyoyevlə şəxsi dostluq və qarşılıqlı hörmətin bu prosesdə xüsusi rol oynadığını qeyd edib.
Son beş ildə həyata keçirilən müntəzəm yüksək səviyyəli əlaqələrdən danışan dövlət başçısı bu dövrdə 15 qarşılıqlı səfər həyata keçirildiyini, bunun onun üçüncü dövlət səfəri və ümumilikdə Özbəkistana yeddinci səfər olduğunu bildirib. Səfərlər zamanı ölkədə gedən sürətli inkişaf, infrastruktur layihələri, təhsil və elmə göstərilən diqqət qeyd olunub.
İki ölkə arasında 2024-cü ilin avqustundakı və 2025-ci ilin iyulundakı dövlət səfərləri zamanı imzalanmış sənədlər — o cümlədən “Strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında Bəyannamə” və “Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” — əlaqələrin hüquqi-political əsaslarını möhkəmləndirib.
2023-cü ilin avqustunda yaradılan Ali Dövlətlərarası Şura əməkdaşlığın institusional mexanizmi kimi önə çıxıb. Şuranın Daşkənddə və Bakıda keçirilən iclasları tərəflər arasında uzunmüddətli prioritetlərin müəyyənləşdirilməsinə, təşəbbüslərin təşviqinə və sahələr üzrə əlaqələndirməyə xidmət edib.
İlham Əliyev siyasi əlaqələrin iqtisadiyyat, investisiya, sənaye, nəqliyyat, logistika, enerji, kənd təsərrüfatı, təhsil, elm, mədəniyyət və humanitar sahələrdə geniş əməkdaşlıqla zənginləşdiyini bildirib. Həmçinin qarşıdakı səfərin hərtərəfli əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi və yeni təşəbbüslərin reallaşdırılması baxımından əhəmiyyətli olacağı vurğulanıb.
İqtisadi-ticari münasibətlərə toxunan Prezident ticarət dövriyyəsinin 2025-ci ildə ötən illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon dollar olduğunu və 2026-cı ilin yanvar-may aylarında dövriyyənin 33 faiz artımla 144 milyon dollar təşkil etdiyini söyləyib.
Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin 500 milyon dollar ümumi kapitalla təsis edildiyini və hər iki ölkədə perspektivli layihələrin maliyyələşdirilməsində rol oynadığını vurğulayan dövlət başçısı Hökumətlərarası Komissiyanın 15 iclas keçirdiyini qeyd edib.
Energetika sahəsində əməkdaşlığa dair misal kimi 2016-cı ildən fəaliyyət göstərən “Neftegaztexnologiya” birgə müəssisəsi göstərilib. 2024-cü ildə yaradılan “Turan Energy AFEZCO” isə “Azərikimya”nın yüksək təzyiqli polietileninin Özbəkistana ixracını həyata keçirir.
Yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq çərçivəsində 2025-ci ildə Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan tərəfindən Bakıda “Yaşıl Dəhliz Birliyi” MMC təsis edilib. Bu təşkilat regionda bərpaolunan enerji ixracı və onun nəqli ilə bağlı layihələri əlaqələndirməyi hədəfləyir.
Tranzit daşımalar da artım göstərir: 2025-ci ildə daşımaların həcmi 6,7 faiz artaraq 1,4 milyon tona çatıb, 2026-cı ilin yanvar-iyun dövründə isə 12,2 faiz artımla 675 min ton qeyd olunub.
Bəzi birgə layihələr işğaldan azad edilmiş Füzuli rayonunda “Dostluq bağı” adlanan 100 hektarlıq nar bağının salınması və “Şevrolet” ilə “İsuzu” markalı nəqliyyat vasitələrinin istehsalını əhatə edir. 2026-cı il iyulun 13-nə olan məlumata görə, ümumilikdə “Şevrolet” markalı 10 720 avtomobil və “İsuzu” markalı 275 avtobus istehsal edilib.
Hazırda Azərbaycanda Özbəkistan investisiyalı 130-dan çox kommersiya təşkilatı qeydiyyatdan keçib və müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərir. İlham Əliyev şirkətlərin hər iki ölkədə daha fəal iştirakı və birgə istehsalın artırılmasının dəstəklənəcəyini bildirib.
Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrdən “PASHA Holding”in Daşkənddə “The Ritz-Carlton” brendli hotel və yaşayış kompleksi, eləcə də Daşkənd vilayətində “Sea Breeze Uzbekistan” turizm və yaşayış kompleksi nümunə göstərilib.
Mədəni diplomatiyanın roluna dair müsahibədə ortaq köklər, dil və mənəvi dəyərlərə əsaslanan mədəni-humanitar əlaqələrin xalqlar arasında etimad və dostluğun güclənməsinə töhfə verdiyi qeyd olunub. Son illər keçirilən mədəniyyət günləri, festivallar, elmi konfranslar və təhsil proqramlarının əməkdaşlığı dərinləşdirdiyi vurğulanıb.
2023 və 2025-ci illərdə Azərbaycan Özbəkistan Mədəniyyəti Günlərinə, 2024-cü ildə Özbəkistan isə Azərbaycan Mədəniyyəti Günlərinə ev sahibliyi edib; həmin il Xivədə “Şuşa Günləri” keçirilmişdir. Özbəkistan Milli Pedaqoji Universitetinin Nizami Gəncəvinin adını daşıması ilə bağlı fakt da müsahibədə qeyd olunub.
Bakıda Prezident İlham Əliyev və Prezident Şövkət Mirziyoyevin birgə təməlin qoyduğu 5 hektarlıq “Özbəkistan” parkı qardaşlıq rəmzi kimi göstərilib. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsləri mədəni-humanitar əməkdaşlığa verilən dəstəyin bir hissəsi kimi qiymətləndirilib.
Təhsil sahəsində əməkdaşlıq nümunəsi kimi 2025-2026-cı tədris ilində Özbəkistan vətəndaşlarından 67 nəfərin Azərbaycanda, Azərbaycan vətəndaşlarından isə 176 nəfərin Özbəkistanda təhsil aldığı bildirilib. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına orta məktəbin inşasının Özbəkistan təşəbbüsü ilə reallaşması da qeyd olunub.
Media və QHT əməkdaşlığı çərçivəsində Daşkənddə və Bakıda keçirilən forumlar, 2026-cı ildə elan edilmiş birgə QHT qrant müsabiqəsi praktik nəticələrdən sayılıb. Turizm sahəsində Özbəkistandan ölkəyə gələn turistlərin sayı 2024-cü ildə 46 min, 2025-ci ildə 62 min, 2026-cı ilin yanvar-avqustunda isə 44 min olaraq qeyd edilib.
Regionlararası əməkdaşlıqda bir sıra qardaş və tərəfdaş şəhər əlaqələri nəzərə çatdırılıb: Bakı-Daşkənd, İsmayıllı-Riştan, Şuşa-Xivə, Lənkəran-Buxara, Şəki-Kokənd, Biləsuvar-Termez, Mingəçevir-Namanqan, Füzuli-Gülüstan, Quba-Cizak və Beyləqan-Şəhrisəbz. Naxçıvan və Ürgənc arasında yaxın vaxtlarda qardaşlaşmış şəhər münasibətlərinin qurulacağı planlaşdırılır.
Müsahibədə həmçinin Azərbaycanın və Özbəkistanın Türk Dövlətləri Təşkilatı daxilində əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyi vurğulanıb. Qəbələdə keçirilən 12-ci Zirvə Görüşü və orada qəbul edilmiş bəyannamələrin təşkilatın gücləndirilməsinə töhfə verdiyi qeyd olunub.
Nəqliyyat və logistika sahəsində Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolunun Orta Dəhliz və TRİPP ilə inteqrasiyasının region üçün yeni imkanlar yaradacağı göstərilib. Özbəkistanın 2025-ci ildə Türk Mədəniyyəti və İrsi Fonduna tamhüquqlu üzv qəbulu da Türk dünyasında irsin qorunması baxımından əhəmiyyətli hadisə kimi dəyərləndirilib.
Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində tamhüquqlu iştirakına dair Daşkənddə keçirilən 7-ci Məşvərət Görüşündə qəbul edilmiş qərar və bunun nəticəsi olan “C5”-in “C6” formatına çevrilməsi regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi nümunəsi kimi göstərilib.
Sonda İlham Əliyev Özbəkistan xalqını ölkənin dövlət müstəqilliyinin 35-ci ildönümü münasibətilə təbrik edib, sülh, əmin-amanlıq, tərəqqi və yeni nailiyyətlər arzulayıb.
