Dünyanın aparıcı nəşrləri İstanbulun böyük seysmik risk altında olduğunu və 15 milyonluq meqapolisin yer qabığındakı iri qırılma xətləri üzərində yerləşdiyini xəbər verir. Şəhərin relyefi, dik yamacları və 19-cu əsrin sonunda sürətlə inşa olunan çoxmərtəbəli evlər burada fəlakət riskini artıran amillər kimi göstərilir.
Mətnə görə, Şimali Anadolu yarığı Mərmərə dənizinin altından keçir və bu xətdən bir neçə mil cənubda yerləşən İstanbulda 250 ildə bir dəfə güclü zəlzələlər baş verməsi müşahidə olunur. 1766-cı ildən bu yana uzun dövr keçməsi, 1999-cu ildə İzmirdə yaşanan faciə və yaxın illərdə Mərmərə akvatoriyasında qeydə alınan təkanlar bu təhlükənin real olduğunu ortaya qoyur.
Bu fon qarşısında sual yaranır: qonşu regionlarda, o cümlədən Alp-Himalay zolağında və mürəkkəb tektonik quruluşlu Azərbaycanda vəziyyət necədir? Xüsusilə üç gün öncə Quba rayonunda qeydə alınmış 5 bal gücündə zəlzələ bölgədə daha böyük fəlakətin başlanğıcı sayıla bilərmi və Bakıda güclü zəlzələ gözlənilirmi?
Sualı cavablandıran seysmoloq Ənvər Əliyev bildirib ki, qlobal və regional zəlzələ fəaliyyəti planetin litosfer tavalarının hərəkətləri ilə əlaqədardır və hər ölkə öz seysmik təhlükəsizlik sistemini buna əsaslanaraq qurmalıdır. O qeyd edib ki, Azərbaycan Alp-Himalay seysmik qurşağı daxilində yerləşir və dağlıq-tektonik zonalara görə daimi gərginliklərin boşaldığı ərazilərdən biridir.
Ənvər Əliyev əlavə edib ki, Qubada baş verən 5 bal gücündə zəlzələ təbii geodinamik proseslərin tərkib hissəsidir və belə orta gücdəki təkanlar enerjinin müəyyən hissələrinin təbii şəkildə boşalmasına xidmət edərək bəzən daha böyük fəlakətlərin qarşısını ala bilər. Eyni zamanda o, bunun bölgənin tamamilə təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmədiyini vurğulayıb: Azərbaycan seysmoaktiv qırılma xətləri üzərində yerləşir və zaman-zaman müxtəlif gücdə zəlzələlər baş vermə ehtimalı qalır.
Seysmoloqun fikrincə, Qubadakı təkanın dərhal Bakıda və ya digər böyük şəhərlərdə dağıdıcı fəlakətə səbəb olacağına dair düşüncə elmi əsasdan məhrumdur. Lakin o, paytaxtın seysmik dayanıqlığının daim diqqətdə saxlanmalı olduğunu bildirib. Bakı üçün mühəndis-geoloji şərait, Xəzər dənizinin qərb sahilinin aktivliyi, tikililərin keyfiyyəti, torpaq xüsusiyyətləri və şəhərsalma normaları zəlzələyə davamlılığın müəyyən olunmasında həlledicidir.
Mütəxəssis həmçinin vurğulayıb ki, İstanbul və digər meqapollarda müşahidə olunan seysmik gərginliklər Azərbaycanda da xəbərdarlıq rolunu oynamalıdır. O, köhnə tikililərin inventarlaşdırılması, yeni binalarda seysmik normativlərin ciddi tətbiqi, maarifləndirmə işlərinin gücləndirilməsi və dövlət səviyyəsində qabaqlayıcı tədbirlərin davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib.
Sonda o, panikaya yol verilməməsi lazım olduğunu və zəlzələnin dəqiq tarixini və saatını proqnozlaşdırmağın hələ ki elmi baxımdan mümkün olmadığını bildirib. Əsas vəzifənin isə mühəndis-tikinti tədbirləri, təlimlər və qabaqlayıcı hazırlığın gücləndirilməsi olduğunu vurğulayıb.
