2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycanda 30 625 ölüm qeydə alınıb və əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən ölüm göstəricisi 5,8-dən 6,0-a yüksəlib. Bu artım demoqrafik vəziyyətlə bağlı müxtəlif suallar doğurur.
Ölüm səviyyəsinə təsir edən amillər arasında əhalinin yaş strukturu, xroniki xəstəliklərin yayılması, səhiyyə xidmətlərinə çıxış imkanları, həyat tərzi və digər sosial-iqtisadi göstəricilər qeyd olunur. Göstəricidəki artımın səbəblərinin detallı araşdırılması və uzunmüddətli demoqrafik tendensiyaların qiymətləndirilməsi vacibdir.
Mövzu ilə bağlı açıqlama verən Azər Allahverənov bildirmişdir ki, ölüm hallarının artımında sosial, iqtisadi, sağlamlıq və psixoloji faktorlar da rol oynaya bilər. O, fərdi ölüm hallarının səbəblərinin təhlilinin demoqrafik qiymətləndirmə üçün zəruri olduğunu vurğulayıb.
Allahverənov vurğulayıb ki, xüsusilə intihar hallarının ümumi əhali sayına təsiri statistik cəhətdən məhdud olsa da, bu hadisələr dolayısı ilə demoqrafik göstəricilərə — əmək bazarı, kişi-qadın nisbəti və digər sosial indikatorlara — təsir göstərə bilər. Ona görə də intiharların yalnız statistik rəqəm kimi deyil, geniş sosial nəticələr doğuran hadisə kimi qiymətləndirilməsi vacibdir.
Deputat qeyd edib ki, intihar hadisələrinin səbəblərinin araşdırılması, onların yaş qrupları üzrə təhlili və səbəblərə görə faiz bölgüsünün müəyyənləşdirilməsi prioritet olmalıdır. Belə təhlil müxtəlif yaş qrupları üçün xüsusi profilaktik tədbirlərin hazırlanmasına imkan yaradacaq.
Xüsusən yeniyetmələr və azyaşlılar arasında intihar riskinin rəqəmsal asılılıq və müxtəlif onlayn platformalarla bağlı hallardan qaynaqlana biləcəyinə toxunulub. Bu kontekstdə mövcud qanunvericiliyin 16 yaşadək şəxslərin sosial media qeydiyyatı ilə bağlı məhdudlaşdırıcı müddəaları belə problemlərlə mübarizənin bir elementi olaraq göstərilib.
Allahverənov həmçinin qeyd edib ki, hər bir intihar hadisəsi fərdi xüsusiyyətlər daşıdığından vahid və sabit alqoritmlə ümumi müdaxilə aparmaq çətin ola bilər. Buna görə də profilaktika strategiyaları risk qruplarının xüsusiyyətlərinə uyğun fərdiləşdirilməli, psixoloji dəstək və maarifləndirmə tədbirləri gücləndirilməlidir.
Nəticə etibarilə, ölüm göstəricilərinin azalmasına yönəlmiş tədbirlər multidissiplinar yanaşma tələb edir: statistik araşdırmalar, səhiyyə və psixoloji xidmətlərin möhkəmləndirilməsi, sosial və iqtisadi problemlərin həlli və rəqəmsal təhlükəsizlik sahəsində nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi bu işin əsas elementləridir. Azər Allahverənov həmçinin aidiyyəti mütəxəssislərin və qurumların birgə fəaliyyətinin əhəmiyyətini vurğulayıb.
