Azərbaycanda qarşıdan gələn payız mövsümü istehlak bazarında kəskin qiymət artımları ilə yadda qalması gözlənilir. Bu dəyişikliklər təsadüfi deyil və bir neçə obyektiv və subyektiv amilin nəticəsi kimi formalaşır.
Kartof, baş soğan, meyvə-tərəvəz və digər mövsümi məhsulların qiymətinə təsir edən əsas faktorlar arasında məhsuldarlıq səviyyəsi, yığım kampaniyasının həcmi və məhsulların anbar şəraitində saxlanma müddəti yer alır. Həmçinin daşınma və logistika xərclərinin artması bazarda əlavə təzyiq yaradır.
Hava şəraitinin dəyişməsi ilə açıq sahə istehsalı məhdudlaşır və istehsalçılar məhsulları istixana və soyuducu anbarlara köçürürlər ki, bu da ümumi maya dəyərinin artmasına səbəb olur. Eyni zamanda əhali soyuq aylara hazırlıq məqsədilə ehtiyat yığmağa başlayır ki, bu da daxili tələbatı sürətlə yüksəldir.
2026-cı il üçün kartof və tərəvəz istehsalına yönəlik subsidiyaların tətbiqi daxili aqrar sektoru stimullaşdırmağa çalışsa da, qlobal iqtisadi təzyiqlər bu dəstəyin effektini məhdudlaşdıra bilər. Xarici bazarlardan asılılığın və idxal inflyasiyasının yaratdığı təsirlər də qiymət dinamikasına mənfi təsir göstərir.
Ət və ət məhsullarının qiymətlərində də artım riski mövcuddur. Payızla əlaqədar heyvandarlıqda yem xərclərinin yüksəlməsi, təbii otlaq sahələrinin məhdudlaşması və ümumi daxili tələbin artması ətin maya dəyərini artırır.
Mütəxəssis Əkrəm Həsənov qeyd edib ki, payız mövsümündə ərzaq və kənd təsərrüfatı məhsullarında bahalaşma qaçılmazdır və bunun arxasında həm mövsümi, həm də qlobal amillər dayanır. O vurğulayıb: "Açıq torpaqda yetişən məhsulların yığımı başa çatır, istixana və soyuducu anbarlara keçid məhsulların saxlanma və maya xərclərini artırır."
Həsənov əlavə edib ki, qonşu regionlarda, o cümlədən İran istiqamətində davam edən hərbi-siyasi gərginliklər və qlobal təchizat zəncirlərində yaranan fasilələr idxal olunan malların qiymətini sürətləndirir. O, həmçinin daxili bazarda spekulyativ halların qarşısının alınması və logistika xərclərinin optimallaşdırılması kimi qabaqlayıcı tədbirlərin zəruri olduğunu bildirib.
Nəticə etibarilə qarşıdakı payız və qış aylarında kartof, soğan, ət və digər gündəlik tələbat malları üzrə qiymət artımı riski real olaraq qalır və alıcılıq qabiliyyətinin qorunması üçün dövlət və aidiyyəti qurumların tədbirləri mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.
