Zəngəzur dəhlizinin açılması yalnız Azərbaycanla Ermənistan arasında yol əlaqələrinin bərpası deyil, həm də Cənubi Qafqazın geosiyasi və iqtisadi mənzərəsini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə biləcək hadisə kimi qiymətləndirilir.
Marşrutun istifadəyə verilməsi Naxçıvanla Azərbaycan Respublikasının qalan hissəsi və Türkiyə arasındakı birbaşa əlaqəni təmin etməklə yanaşı, regionda yeni ticarət və nəqliyyat imkanları meydana gətirə bilər.
Eyni zamanda bu layihənin İran və Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı mövqelərinə təsiri barədə müxtəlif fikir və ehtimallar səslənir. Bəzi təhlillərdə həmin ölkələrin müəyyən nəqliyyat və geosiyasi imkanlarının məhdudlaşa biləcəyi vurğulanır.
Zəngəzur marşrutunun beynəlxalq münaqişələrin gedişinə, o cümlədən İran-ABŞ və Rusiya-Ukrayna qarşıdurmalarına necə təsir edəcəyi müzakirə olunur. Azərbaycana yeni nəqliyyat və iqtisadi imkanlardan istifadə edən vasitəçi rolunu gücləndirməsi imkanı verilə bilərmi — bu sual geopolitik çevrələrdə önə çıxır.
Bakı Politologiya Klubu İctimai Birliyinin sədri, politoloq Zaur Məmmədov bu məqamları şərh edərək bildirdi ki, hazırda Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibə davam edir və bu fonda Qafqaz və Mərkəzi Asiya dövlətləri təhlükəsizliklərini və gələcəklərini nəzərdən keçirirlər.
O, həmçinin ABŞ, İsrail və İran arasındakı gərginliklərin davam etdiyini, bəzən hərbi əməliyyatlar və məlumat savaşı şəklində təşəkkül tapdığını qeyd etdi. Məmmədov qeyd edib ki, son günlər Suriya ətrafında baş verənlər Türkiyə ilə İsrail münasibətlərində bəzi gərginliklərə səbəb olub.
Politoloqun fikrincə, bu mürəkkəb təhlükəsizlik mühiti Azərbaycana iqtisadi təhlükəsizlik baxımından ciddi çağırışlar qoyur. O, Azərbaycanın xarici siyasətində balans yaratma səylərinin milli maraqların qorunmasına kömək etdiyini vurğulayıb.
Zaur Məmmədov əlavə edib ki, regionda baş verənlər həssasdır və siyasi sərhədlərdə, coğrafi məkanlarda dəyişikliklər ola bilər, buna görə də ölkələr müxtəlif mövzulara ehtiyatla yanaşırlar.
O, 2020-ci ildə Azərbaycan hökumətinin regional kommunikasiya xətlərinin açılması və Zəngəzur dəhlizinin bölgəyə gətirəcəyi faydalarla bağlı təkliflərini xatırladıb. Məmmədovun qənaətinə görə, dəhlizin işə düşməsi qonşu xalqların rifahına töhfə verə və həm Rusiyanın, həm də İranın maraqlarına müəyyən dərəcədə uyğunlaşa bilər; bu isə münasibətlərin pisləşməsi yerinə yaxşılaşdırılmasını tələb edir.
Nəticə olaraq, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması regionda nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin yeni oxlarla qurulmasına yardım edərkən, eyni zamanda geosiyasi təsirlərin və regional aktorların reaksiyalarının da diqqətlə izlənməsini zəruri edir.
