Son illər gənclər arasında yalnız xaricdə təhsil almağa deyil, həm də gələcəyini başqa ölkədə qurmağa üstünlük verənlərin sayı artıb. Daha yaxşı təhsil və karyera imkanları, yüksək gəlir, sosial təminat və yaşam şəraiti gəncləri xaricdə yaşamağa həvəsləndirir.
Bu fərdi seçim olmasına baxmayaraq, uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyət üçün müəyyən sosial və demoqrafik təhdidlər yarana bilər. Xüsusilə əmək qabiliyyətli və ixtisaslı gənclərin uzunmüddətli və ya daimi köçü əmək bazarında kadr çatışmazlığı və beyin axınına gətirib çıxara bilər.
Sosioloq Naib Niftəliyev qeyd edir ki, yeni nəsillərin fəaliyyəti, harada yaşaması və hansı peşə ilə məşğul olması nəsillərarası varislik, valideyn-övlad münasibətləri və gələcək pensiya təminatı baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Əgər gənclərin əhəmiyyətli hissəsi ölkədən çıxarsa, bu sosial təminat sistemində çatışmazlıqlar yarada bilər.
Məruzə olunan risklərdən biri nəsillərarası əlaqələrin zəifləməsi və nəticədə pensiya təminatı ilə bağlı problemlərin ortaya çıxmasıdır. Pensiya fondunu yeni nəsilin əməyinin formalaşdırdığı kapital təmin edir; yeni işçi qüvvəsinin azalması pensiya yükünü ağırlaşdıra bilər.
Digər potensial nəticə isə sosial və mentalitet dəyişiklikləridir. Xaricə köç edən gənclərin bir qismi orada ailə həyatı qura və ya xarici vətəndaşlarla nikah bağlaya bilər ki, bu da ailə modelinin transformasiyasına və dəyərlərin dəyişməsinə təsir göstərə bilər. Bu, birbaşa boşanma səbəbi kimi qiymətləndirilməsə də, ailə münasibətlərinə dolayı təsirləri mümkündür.
Ekspert vurğulayır ki, gəncləri qınamaq doğru deyil; onların getməsinin qarşısını almaq üçün Azərbaycanda Avropada gözlədikləri həyat səviyyəsinin ən azı müəyyən hissəsini təmin etmək lazımdır. Gənclər özlərini təhlükəsiz, rahat, maddi cəhətdən təmin olunmuş və karyera perspektivi olan mühitdə daha çox qalmağa meylli olacaqlar.
Bu məqsədlə karyera imkanlarının genişləndirilməsi, bürokratik maneələrin azaldılması və gənclərə yönələn sosial proqramların daha ardıcıl və məqsədyönlü hazırlanması tövsiyə olunur. Aksi halda, nəsillərarası boşluqların artması, əhali dinamikasının dəyişməsi və strateji intellektual potensialın itirilməsi riski qalır.
Eyni zamanda ekspert bildirir ki, qlobal miqyasda qarışıq nikahlar və müxtəlif ölkə vətəndaşlarının ailə qurması təbii prosesdir və onun tam qarşısını almaq mümkün deyil. Lakin belə dəyişikliklərin milli hədəflər, sosial təhlükəsizlik və vətəndaş hüquqlarının qorunması baxımından yaratdığı risklər nəzərə alınmalıdır.
Nəticə etibarilə, gənclərin ölkədə qalmasını təşviq etmək üçün sosial siyasət hədəfləri dəqiqləşdirilməli və gənclərə istiqamətlənmiş siyasətlər daha sistemli həyata keçirilməlidir.
