JAMnews-in məlumatına görə, politoloq Arastun Oruclu Meydan TV-yə verdiyi müsahibədə son günlər Azərbaycan və Türkiyə arasında yaranmış gərginliyin səbəblərini və nəticələrini şərh edib.

Onun fikrincə, Bakı və Ankaranın ixtilafının əsas səbəblərindən biri Azərbaycanın İsraillə yaxınlaşmasıdır. O bildirib ki, gərginlik islam və dini dəyərlərlə bağlı deyil və bu mövzular əsasən rəsmi Bakı tərəfindən münaqişəni alovlandırmaq üçün bəhanə kimi istifadə olunur. Həmçinin şəxsi motivləri də istisna etmir.

Oruclu vurğulayıb ki, İlham Əliyev məsələlərə şəxsi maraqları prizmasından baxır və hazırkı gərginliyin əsasən siyasi səbəblərdən qaynaqlandığını düşünür. Azərbaycanda xarici siyasətin Tel-Əviv və Vaşinqtona istiqamətləndiyini, qonşu ölkələrdən uzaqlaşma meylinin gücləndiyini deyib.

Hicab məsələsinə toxunan ekspert bildirib ki, Türkiyədə bu mövzu Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) üçün prinsipial əhəmiyyət daşıyır və uzun müddət ölkədə siyasi müzakirələrə səbəb olub. Sosial mediadan başlayan reaksiyanın sonradan AKP rəhbərliyi səviyyəsində də səsləndiyini, rəsmi cavabın isə partiyanın işlər üzrə müşaviri Oktay Saral vasitəsilə verildiyini xatırladıb.

İsraillə bağlı mübahisələrin isə tamamilə siyasi mahiyyət daşıdığını deyən Oruclu qeyd edib ki, Türkiyə və İsrail Cənubi Qafqaz, Yaxın Şərq və Şərqi Aralıq dənizində nüfuz uğrunda mübarizə aparırlar. İsrailin regional dominantlıq niyyətləri və Türkiyənin həmin regionlarda öz rolunu əsaslandırmaq istəyi səyləri kəskinləşdirir. O əlavə edib ki, Azərbaycan hakimiyyəti İsraillə son dərəcə yaxın əlaqələr saxlayır və ABŞ-dan sonra Azərbaycan İsraillə ən yaxın tərəfdaşlardan biri ola bilər.

31 türk vətəndaşının persona non grata elan edilməsinə münasibət bildirən Oruclu deyib ki, İlham Əliyevin məqsədi Türkiyənin Azərbaycandakı cəmiyyət üzərindəki təsirini zəiflətməkdir – hökumətə yox, daha çox Azərbaycan cəmiyyətindəki Türkiyə nüfuzuna qarşı. O bunu Yeni Azərbaycan Partiyası konqresindəki çıxışla əlaqələndirib və Əliyevin çıxışındakı iqtisadi, təhsil və vətənpərvərliklə bağlı mesajların Türkiyəyə ünvanlandığını söyləyib.

Oruclu əlavə edib ki, son kampaniya rəsmi strukturlara, media platformalarına, influenserlərə və hətta özünü müxalifət lideri adlandıran şəxslərə geniş şəkildə sirayət edib və bunun planlı şəkildə həyata keçirildiyini düşünür.

Ekspertin fikrincə, ixtilafın mərkəzində əsasən xarici siyasət dayanır: Azərbaycan İsraillə yaxınlaşır və bu proses sürətlə gedir. O qeyd edib ki, müəyyən azərbaycanlı media və saytların, o cümlədən News.Az-ın bəzi yazıları hadisələrin məhz orada təsvir edildiyi səhnə üzrə inkişaf etdiyini göstərir və bu, İsrailin azərbaycanlı media üzərində əhəmiyyətli təsirə malik olduğunu göstərir.

Oruclu hesab edir ki, Türkiyənin Azərbaycanda əhəmiyyətli təsir mexanizmləri yoxdur və Ankaranın geniş çevrələrə basqı göstərməsi böyük risklər gətirə bilər. Eyni zamanda, Azərbaycandan Türkiyəyə qəti təsirlər – lobbi şəbəkələri, media resursları və təxminən 20 milyard dollar həcmindəki Azərbaycan investisiyaları mövcuddur.

Gələcək münasibətlərin vəziyyəti barədə danışan Oruclu bildirib ki, bu, bir sıra xarici amillərdən asılı olacaq: İsraildəki seçkilərin nəticələri və ABŞ-dakı siyasi vəziyyət əhəmiyyətli olacaq. O vurğulayıb ki, əgər Respublikaçılar Partiyası zəifləyərsə və Trampın təsiri azalarsa, İlham Əliyev ya Rusiya, ya da Türkiyə istiqamətində düzləşməli olacaq.

Sonda Oruclu məsuliyyətlə deyib: “Əgər Əliyev Rusiya ilə Türkiyə arasında seçim etmək məcburiyyətində qalsa, o, Rusiyanı seçəcək”. O qeyd edib ki, hazırkı rəhbərlikdə təxminən 70% Rusiya ilə bağlı şəxslərdən ibarət ikən, 30% İsraillə bağlı şəxslərdir və azərbaycanlı rəhbərlikdə demək olar ki, Türkiyəyə baxan kadrlar yoxdur.