İran nümayəndələri ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki hərbi bazalarının əvvəlki statusuna qayıtmasına icazə verilməyəcəyini açıqlayıb. İran ordusunun komandanı Əmir Hatəmi Vaşinqtonun Fars körfəzi, Oman dənizi və Hörmüz boğazındakı mövcudluğuna qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib.
Bu bəyanat ABŞ və İran arasındakı münasibətlərdə gərginliyin tam həll edilmədiyini və hərbi qarşıdurma riskinin qalmaqda olduğunu göstərir. Tehran ilə Vaşinqtonun regiondakı hərbi infrastrukturun gələcəyi barədə fərqli yanaşmaları Yaxın Şərqin təhlükəsizlik mühitinə və xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyətə təsir edə bilər.
Politoloq Turan Rzayev bildirir ki, gərginliyin artması şəraitində ABŞ-ın bölgədə hərbi imkanlarını gücləndirmə ehtimalı yüksəkdir. O qeyd edir ki, hazırda regionda 50 mindən çox amerikalı hərbi qulluqçunun olduğu və bu qüvvələrin müxtəlif ölkələrdəki bazalarda yerləşdirildiyi bildirilir.
Rzayev vurğulayıb ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölgədə, xüsusən də Hörmüz boğazı yaxınlığında aktiv olması Vaşinqtonun bu strateji istiqamətə xüsusi önəm verdiyini göstərir. Onun fikrincə, hazırkı mərhələdə Vaşinqton daha çox diplomatik və siyasi imkanlardan istifadə etməyə üstünlük verərək İranla danışıqlar aparmağa çalışır.
Ancaq danışıqların nəticəsiz qalmaması halında hərbi ssenarinin yenidən aktuallaşa biləcəyini vurğulayan Rzayev, Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginliyin ABŞ və İran arasında əsas eskalasiya nöqtəsinə çevrildiyini bildirib. O, ABŞ-ın regiona əlavə kontingent göndərməsi, mövcud qüvvələrin sayını artırması və hərbi bazalarda hazırlığı yüksəltməsinin həm əməliyyat hazırlığı, həm də İrana qarşı çəkindirmə məqsədi daşıya biləcəyini söyləyib.
Politoloqun qənaətinə görə, belə hərəkətlər mütləq müharibənin başlanması demək deyil; Vaşinqton hərbi güc nümayişi ilə Tehrana təzyiq göstərərək danışıqlarda üstün mövqe əldə etməyə çalışa bilər. Lakin danışıqlar uğursuz olsa və Hörmüzdə vəziyyət daha da kəskinləşsə, prosesin lokal qarşıdurmadan daha genişmiqyaslı münaqişəyə çevrilməsi riski yüksəlir.
Belə bir ssenaridə qarşıdurma yalnız ABŞ və İranla məhdudlaşmayacaq, regiondakı amerikalı baza və qüvvələr, enerji infrastrukturu və dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi də birbaşa hədəfə çevrilə bilər. Rzayev hesab edir ki, Vaşinqton üçün hazırkı vəziyyət həssasdır və hər iki istiqamətdə—diplomatiya və hərbi hazırlıq—addımların paralel şəkildə saxlanması məqsədəuyğundur.
