Rusiya Xəzər dənizi yolu ilə İrana pilotsuz təyyarə komponentləri, sursat və partlayıcı maddələr göndərir. Məqsəd ABŞ və İsrailin hava zərbələri nəticəsində Tehranın ehtiyatlarını bərpa etməkdir.
Xəzərin hüquqi statusu bu nəqliyyatın əsasını təşkil edir: dəniz sahəsi yalnız beş sahilyanı ölkənin — Rusiya, İran, Qazaxıstan, Türkmənistan və Azərbaycanın yurisdiksiyasına məxsus sayılır. Bu amil Qərb dəniz qüvvələrinin həmin sulara qanuni girişini məhdudlaşdırır və limanlar arasında tranzit yüklərinin müdaxilə ilə saxlanmasını çətinləşdirir.
Marşrut ABŞ-ın izləyə biləcəyi ənənəvi boğaz və nəzarət məntəqələrindən yayınmağa imkan verir. Gəmilər transponderlərini söndürməklə diqqəti çəkmədən hərəkət edə bilirlər, bu da təchizatın aşkarlanmasını daha da çətinləşdirir.
İranın istehsalı olan “Şahed” tipli kamikaze dronları Ukraynaya qarşı zərbələrdə mühüm rol oynayıb; həmin dronlar Rusiya üçün bölgədə əhəmiyyətli asimmetrik imkanlara çevrilmişdi. Dronların yenidən qurulması və silahlandırılması üçün partlayıcı material və komponentlər tələb olunur və məhz bu ehtiyac Xəzər marşrutunu aktuallaşdırır.
Moskva ilə Tehran arasında uzun müddətli dron əməkdaşlığı mövcuddur: əvvəllər İranın dronları Rusiyaya axıdılıb, İran isə Rusiya ərazisində fabriklərin qurulmasına texniki dəstək verib. Lakin son məlumatlar göstərir ki, indi Rusiya İrana aktiv tədarük həyata keçirir.
Bu xəttə Bəndər Ənzəliyə mart ayında edilmiş hücumlar kimi insidentlər dolayı təsir göstərib və marşrutlarda müvəqqəti dəyişikliklərə yol açıb. Xəzər sahilyanı ölkələrin çoxsaylı liman infrastrukturu Qərbin nəzarətindən yayınmaq üçün alternativ imkanlar yaradır və tək bir limanın hücumlardan sonra marşrutu tam dayandırması çətin görünür.
İsrailin bəzi hücumları nəticəsində Tehranla sülh danışıqları faktiki olaraq dayanıb və Xəzər vasitəsilə yükötürməni dayandıra biləcək hər hansı bir diplomatik mexanizm formalaşmayıb. Hazır vəziyyətdə iki tərəf bu tədarük münasibətlərini müvəqqəti deyil, davamlı əməkdaşlıq kimi qiymətləndirir.
Qərb Rusiya-İran təchizatını dayandırmaq üçün praktik vasitələrə malik olmadığını bildirir və mövcud şərait marşrutun fəaliyyətini çətinləşdirir.
