Son illərdə Azərbaycanda teatrların tamaşaçı sayında azalma müşahidə edilir. Ekspertlər bu tendensiyanın arxasında təkcə sosial-iqtisadi amillərin deyil, həm də teatrların müasir dövrdə auditoriya ilə effektiv kommunikasiya qura bilməməsinin dayandığını bildirirlər.

Teatrşünas Ramilə Abdullazadə deyir ki, teatr mahiyyətini qoruyur, lakin funksionallıq və cəmiyyətlə əlaqə baxımından vəziyyət əvvəlki kimi deyil. O qeyd edib ki, son üç ilin statistikasına görə, ölkə teatrları tamaşaçı itirir və bunun səbəbləri müxtəlif — sosial, iqtisadi, mədəni və psixoloji amillərlə bağlıdır.

Abdullazadə əsas problemlərdən birinin teatrların sosial şəbəkələrdə kifayət qədər görünməməsi və reklam strategiyalarının zəif təşkil olunması olduğunu vurğulayıb. Onun fikrincə, tamaşaçı marağının formalaşmasında düzgün təqdimat xüsusi rol oynayır.

Teatrşünas kino nümunəsi gətirərək bildirir ki, Kristofer Nolanın rejissorluğu ilə çəkilmiş “Odisseya” filmi iyun ayında Azərbaycan kinoteatrlarında nümayişə çıxanda sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə yaradıb. Musiqisi, aktyor heyəti və rejissurası ilə bağlı müzakirələr nəticəsində kinoteatrlarda biletlərin tapılması çətinləşib.

Abdullazadə bildirib ki, bu misal iqtisadi amillərin belə auditoriyada real maraq yaradılanda ikinci plana keçə biləcəyini göstərir. O əlavə edib ki, 2026-cı ildə Azərbaycanda 86 aktiv kinoteatr fəaliyyət göstərir və həmin kinoteatrlar gün ərzində bir filmin 10–12 seansını nümayiş etdirir.

Teatrşünasın qənaətincə, teatrın təbliği kommersiya məhsulundan fərqli yanaşma tələb edir. Məqsəd yalnız tamaşanın vaxtı və məkanı barədə məlumat vermək deyil, tamaşaçıda əsərə qarşı maraq və emosional bağlılıq yaratmaq olmalıdır.

R.Abdullazadə 2025-ci ilin noyabrında keçirilən Bakı Beynəlxalq İncəsənət Festivalını misal gətirib. O bildirib ki, festivalda həmin ilin ən yaxşı beş dünya tamaşası nümayiş olunsa da, gözlənilən tamaşaçı reaksiyası əldə edilməyib və bunun səbəbi düzgün reklam strategiyasının olmaması olub.

Teatrşünas həmçinin qeyd edib ki, ölkəmizdə müəyyən tamaşaların auditoriyasını müşahidə etdikdə əsasən eyni qrup insanın teatrı ziyarət etdiyini görmək olar. Bu isə teatrı müəyyən təbəqəyə xitab edən subyektiv sənət növünə çevirir və səhnə ilə cəmiyyət arasında məsafəni artırır.

R.Abdullazadə əlavə edib ki, tamaşaçı sayındakı dəyişiklik uzunmüddətli prosesin nəticəsidir. 1991-ci ildə hər min nəfərdən 218-i teatra gedirdisə, indi bu göstərici təxminən 41 nəfərə qədər azalıb. O, sosial medianın və texnologiyanın gündəlik həyata təsirinin bu prosesdə xüsusi rol oynadığını vurğulayıb.

Teatrşünasın fikrincə, texnologiya və sivilizasiya inkişafından uzaqlaşmaq mümkün deyil; əsas məsələ onların içində teatrın öz dəyərlərini qoruyaraq mövcud ola bilməsidir. Nəticə etibarilə, teatrın əsas problemi yalnız tamaşaların keyfiyyəti ilə məhdudlaşmır — müasir tamaşaçıya çatma yolları, sosial şəbəkələrdə təqdimat, reklam və kommunikasiya strategiyaları və yeni auditoriyanın formalaşdırılması gələcək üçün həlledici məsələlərdir.