ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla iqtisadi və maliyyə əlaqələrini saxlayan ölkələrə dair son bəyanatları region dövlətləri arasında, o cümlədən Azərbaycanda təşviş yaradıb. Tramp bu əlaqələrə malik dövlətlərə qarşı ciddi iqtisadi tədbirlər tətbiq oluna biləcəyini bildirib və bu xəbərdarlıqların təfsilatı maraq doğurur.
Azərbaycanla İran arasında müəyyən iqtisadi münasibətlər mövcuddur. Bu əlaqələrin əsas elementlərindən biri qaz mübadiləsidir: İran Azərbaycana qaz göndərir, əvəzində isə Naxçıvanın qaz təminatında iştirak edir. Bu mexanizm uzun müddətdir iki qonşu ölkə arasında enerji əməkdaşlığının bir hissəsidir.
Bundan əlavə, Azərbaycan və İran arasında ticarət və pul köçürmələrini də ehtiva edən maliyyə əməliyyatları aparılır. Trampın “İranla iqtisadi əlaqələr saxlayan ölkələr” barədə çıxışı həmin əlaqələrin ABŞ-ın tələblərinə necə uyğunlaşdırılacağı sualını gündəmə gətirir.
Politoloq Murad Sadəddinov bu bəyanatın sadəcə şifahi xəbərdarlıq kimi qalacağını düşünmür və uzunmüddətli təzyiqlərin davam edəcəyini bildirir. Onun fikrincə, ABŞ İranın ağırlaşmış iqtisadi durumundan xəbərdardır və təzyiqləri davam etdirərək müəyyən siyasi məqsədlərə nail olmağa çalışa bilər.
Sadəddinov qeyd edib ki, ABŞ-ın məqsədləri arasında İrana iqtisadi təzyiq göstərməklə daxili narazılığı artırmaq və rəhbərliyi müəyyən şərtləri qəbul etməyə məcbur etmək ola bilər. O, həmçinin hərbi əməliyyatların hazırkı mərhələdə ehtimalının aşağı olduğunu, lakin məhz iqtisadi təzyiqlərin gücləndiriləcəyini vurğulayıb.
Azərbaycan baxımından politoloq qaz mübadiləsinin İrana açıq iqtisadi dəstək kimi qiymətləndirilməsinin doğru olmadığını vurğulayır. Onun sözlərinə görə, Astaradan göndərilən qazın eyni həcmdə Naxçıvanda qəbul edilməsi əsasən logistika xərci yaradır və bunun İrana ciddi iqtisadi yardım kimi dəyərləndirilməsi məqsədəuyğun deyil.
Pul dövriyyəsi məsələsində də böyük risk gözləmədiyini deyən Sadəddinov, əgər problemlər yaranarsa Azərbaycanın bunu ABŞ administrasiyası ilə müzakirə edərək həll edə biləcəyini bildirib. O, əsas təsirin İrandan mal alacaq böyük ölkələrdə, misal üçün Çin, Hindistan və bəlkə Türkiyədə daha qabarıq ola biləcəyini əlavə edib.
Beləliklə, Trampın İranla bağlı sərt iqtisadi tələblərinin regional təsiri suallar yaradır; Azərbaycan üçün konkret narahatlıqlar əsasən qaz mübadiləsinin statusu və maliyyə əməliyyatlarının ABŞ sanksiyalarından təsirlənə bilməsi ilə bağlıdır və mövcud ekspert rəyi bu əlaqələrin tamamilə qlobal sanksiya çətiri altında qiymətləndirilməməsi istiqamətindədir.
