Meyvə və tərəvəzlər arterial təzyiqin idarə olunmasında faydalı olan kalium, qida lifləri və digər bioaktiv maddələrlə zəngindir. Onların orqanizmə təsiri istehlak forması — təzə, qurudulmuş və ya şirə şəklində olmasından asılı olaraq fərqlənə bilər.
Ürək və damar sağlamlığı üçün mütəxəssislər əksər hallarda bütöv və təzə meyvələrin məsləhət olunduğunu bildirirlər. Təzə meyvələrdə lif daha yaxşı qorunur, həmçinin qurudulmuş meyvələrə nisbətən porsiyada şəkər və kalori miqdarı adətən aşağı olur.
Albalı və gavalı xüsusilə bir sıra faydalı maddələrə malikdir. Onlarda kalium natriumun təsirini tarazlamağa və arterial təzyiqin tənzimlənməsinə kömək edə bilər. Qida lifləri toxluq hissini artırmaqla ürək-damar funksiyalarına müsbət təsir göstərir. Polifenollar, o cümlədən antosianinlər, antioksidant və iltihabəleyhinə xüsusiyyətlərinə görə damarların işləməsini dəstəkləyə bilər.
Qurudulmuş meyvələr hazırlanarkən su miqdarı azalır və nəticədə şəkər, kalium və kalori daha sıxlaşmış şəkildə qalır. Buna görə kiçik porsiyada belə təzə meyvənin böyük hissəsinə bərabər və ya daha çox şəkər və enerji ola bilər. Qurutma prosesinin temperaturundan asılı olaraq C vitamini kimi həssas qida maddələrinin miqdarı da azala bilər.
Meyvə şirəsi istehsalı zamanı meyvə mexaniki və bəzən istilik təsirinə məruz qalır. Bu zaman kalium və polifenolların bir qismi saxlanıla bilər, lakin lifin böyük hissəsi itə bilər. Lifin az olması şirənin toxluq verməməsinə səbəb olur və insan daha çox həcmdə şirə qəbul edə bilər ki, bu da ümumi şəkər və kalori alınmasını artırır.
DASH tipli arterial təzyiqi aşağı salmağa yönəlmiş pəhriz modellərində bütöv və təzə meyvələr üstün yer tutur. Albalı və gavalı kimi meyvələrdə olan kalium və polifenollar damar funksiyasına və oksidləşdirici stresin azalmasına kömək edə bilsə də, mövcud klinik tədqiqatlar bu meyvələrin müntəzəm istehlakının arterial təzyiqi əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını sübut etməyib.
Bu səbəbdən albalı və gavalı məhsulları təzyiq dərmanı və ya müalicə əvəzinə ürək-damar sağlamlığını dəstəkləyən qidalar kimi qiymətləndirilməlidir. Təzyiqi nəzarətdə saxlamaq məqsədilə bu meyvələri əsasən təzə və bütöv şəkildə yemək, qurudulmuş məhsullarda porsiyaya, şirələrdə isə qəbul miqdarına diqqət yetirmək tövsiyə olunur.
