Qafqaz News Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, 1916-cı il dekabr gecəsi Yusupov sarayının zirzəmisində baş verən olaylar Rusiya imperiyasını inqilabın eşiyninə daha da yaxınlaşdırdı. Rasputinin qətlinin çoxsaylı mistik hekayələrlə əhatə olunması bu gün də tarixi faktlarla yanaşı, qorxunc qotik hekayələrlə qarışdırılır.
Bir çox xatirə və sənəddə, knyaz Feliks Yusupov və sağçı siyasətçi Vladimir Purişkeviçin təsvir etdiyi əfsanəvi epizodlar – kalium sianid içkisi, zəhərlənmə və ölüm sonrası ayağa qalxıb qaçış – faktla müqayisədə şok təsiri bağışlayır. Lakin professor Dmitri Kosorotovun tərtib etdiyi rəsmi meyit yarılması protokoluna görə, Rasputinin mədəsində zəhər aşkarlanmayıb.
Bu fərqləndirici məqam iki ehtimalla açıqlanır: ya həkim Lazover zəhəri son anda zərrəvi şəkildə dəyişib, ya isə zəhərlənmə planı ümumiyyətlə mövcud olmayıb. Belə detallarda məqsəd, hadisəni “ölməzlik” kimi mistikləşdirməkdən ibarət olub.
Həmin gecənin gerçək mənzərəsi isə, xüsusilə məhz üçlü və ya dörd tərəfin süni mif yaratmağa çalışdığı bir ssenarinin məhsulu kimi təqdim olunur. Rasputinin alnında giriş dəliyi olan güllə ilə vurulduğu və yaxın məsafədən atəş açıldığı mətbuat və mənbələrdə təsdiqlənir. Amma iddia olunan, Britaniyanın kəşfiyyatı MI6 ilə əlaqəli olan nümayəndə Osvald Reynerin roluna dair versiyalar mövcuddur ki, bunlar müasir tədqiqatçılar tərəfindən müzakirə olunur.
Riçard Kallenin araşdırmalarına görə, Reynerin sarayda mövcudluğunun məqsədi Birinci Dünya Müharibəsində Britaniyanın maraqlarına zərər verə biləcək bir müqavilənin qarşısını almaq olub. Son nəzarət atəşini də o, verdiyi güllə ilə həyata keçirdiyi ehtimal olunur.
Mifin məqsədi nə idi? Xatirəçilər özlərinin etiraflarında bu cür nifrətə səbəb olan həqiqətin üstünü örtmək istəyiblər: milli rüsvayçılıq və xəyanətlikdən çəkindirmək. Rasputin obrazı şeytanlaşdırılarq, cəmiyyətə qaranlıq qorxu və xalqa ünvanlanan xilasçı obraz kimi təqdim olunub.
Nəticədə, Rasputinin ölümü ilə imperiyanın süqutuna qədər davam edən gərginliklərə, şiddətə və siyasi qeyri-sabitliyə yol açan tarixi hadisə, miflər və etibarlı mənbələrin işıqlandırdığı reallıq arasındakı fərqli yanaşmalarla yadda qalan bir mövzu olaraq qalır.
Qısacası, 1916-cı il dekabr gecəsi baş verən hadisə geosiyasi və daxili təzyiqlərin birləşdiyi bir dönəmin açar məqamlarından biri olaraq tarixə düşür.
