Qanunvericilikdə nəzərdə tutulan sosial təminatların həyata keçirilməsi ilə bağlı bəzi hallarda çətinliklər yaranır. Valideyn himayəsindən məhrum olmuş, ali, orta ixtisas və peşə təhsili müəssisələrində əyani formada təhsil alan şəxslərin təhsil müddətində 23 yaşına çatması ilə bağlı hüquqi qeyri-müəyyənlik bu qəbildən sayılır.
Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqasının İcraiyyə Komitəsinin sədri Sahib Məmmədov unvanı ilə deyilən məsələyə diqqət çəkib. O, “Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında” Qanunun 5-ci maddəsinə əsasən bu kateqoriyadan olanlar üçün imtiyaz və güzəştlərin nəzərdə tutulduğunu xatırladıb. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş şərtlər çərçivəsində onlara davamiyyətindən asılı olmayaraq artırılmış təqaüd ödənilir; təhsillərini başa vurduqda isə birdəfəlik müavinət verilir.
Lakin ekspertlər qeyd edir ki, təhsil müddətində 23 yaşına çatan, amma hələ məzun olmayan şəxslərin vəziyyətinin necə tənzimlənəcəyi aydın deyil. Bu səbəbdən tələbənin yaşı 23 olduqda sosial təminatlarının dayandırılması problemi yarana bilər. Onlar vurğulayır ki, bəzi tələbələr bu yaş həddinə təhsilini başa vurmağa yalnız bir neçə ay, hətta bir neçə gün qalmış çatırlar.
Milli Məclisin Elm və Təhsil Komitəsinin üzvü Ceyhun Məmmədov bu məsələnin həlli üçün diqqət tələbini dilə gətirib. O deyib ki, hazırda gündəlikdə belə bir məsələ yoxdur, lakin aktualdır və gələcəkdə addımlar atılmalıdır. Nazirliklərdən Elm və Təhsil Nazirliyi ilə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin bu məsələ üzərində işini vacib hesab edib.
Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov isə sosial müdafiənin davamlılığı və ədalət prinsipinin əsas götürülməli olduğunu vurğulayıb. Onun fikrincə, yaş həddinin tam olaraq hansı mərhələdə tətbiq olunduğu deyil, təhsil davamlılığına təsiri əsas diqqət mərkəzində olmalıdır. O, təhsil müddətində 23 yaşı tamam olan şəxslər üçün keçid mexanizminin müəyyənləşdirilməsini təklif edib ki, bu da yarımçıq təhsilin davamlılığını təmin edəcək.
Qeyri-müəyyənliklər Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun prezidenti Əliməmməd Nuriyevin fikrində də yer alır. O, qanunvericiliyin 23 yaş həddi və 5-ci maddəsi arasındakı ziddiyyətə işarə edərək hər iki müddəanın birlikdə nəzərə alınmasının zəruriliyini bildirib. “23 yaşına çatmış tələbə məzun olubsa, müavinətin köçürülməsinin gecikməsi hüququn itirilməsi kimi qiymətləndirilməməlidir” deyə əlavə edib. Həmçinin, “bütün sosial müavinətlərin dayandırılması” ifadəsinin də dəqiqləşdirilməsi lazım olduğunu qeyd edib. O, təhsilini başa vurmağa az qalmış tələbənin dəstəkdən məhrum edilməsinin isə məzunluq prosesini çətinləşdirə biləcəyini vurğulayıb.
Məsələnin həlli üçün qanunvericiliyə dəyişikliyin zəruri olduğunu düşünən ekspertlər, 23 yaşına qədər davam edən təhsil müddətində təminatların saxlanması və məzunluq müavinətlərinin yaşdan asılı olmadan verilməsi kimi məqamların hüquqi əsaslarının formalaşdırılmasını tövsiyə edir.
Çıxış yolu tapılmasının zəruri olduğunu bildirən mütəxəssislər, maliyyə öhdəlikləri və tətbiq qaydalarının yenidən tənzimlənməsini də qeyd edir.
