Yeni Şafak xəbər verir ki, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanından olan heyətin Təh¬ran səfərinin ardınca ABŞ ilə İran arasında atəşkəs ehtimalı yenidən artıb. Həmçinin, ABŞ-da 3 noyabrda keçiriləcək aralıq seçkilər öncəsi Donald Trampın gərginliyi azaltmağa çalışdığı qeyd olunur.
Ortadoğuda davam edən münaqişəni dayandırmağa yönələn diplomatik təşəbbüslər bir daha sürətlənib. Bu inkişaf, Vaşinqtonun bəzi Körfəz ölkələrinə seçkilərdən sonra İranla hərbi əməliyyatlara hazırlıqla bağlı mesaj göndərdiyi iddiaları və İsraildə keçirilən seçkilərin baş nazir Netanyahu üçün əlverişli nəticələri göstərməsi ilə eyni zamana təsadüf edib.
Ərəb mediasında yer alan xəbərlərə görə, mümkün müzakirə məkanlarından biri Türkiyə ola bilər. Eyni zamanda İranın yeddi günlük sülh planını dörd günə endirmə üzrə yeni təkliflər üzərində işlədiyi bildirilir. ABŞ Vitse-Prezidenti JD Vance-in isə Tehran rəhbərliyinə ünvanladığı məktub diplomatik məsələlərin mərkəzinə yerləşib.
Türkiyədə toplantı keçirilə bilər
Səudiyyə Ərəbistanı mərkəzli Al Arabiya-nın mənbələrinə istinadən gələn məlumatda, İran və ABŞ arasında razılıq əldə olunması üçün vasitəçilərin yeni cədvəl üzərində çalışdığı qeyd edilir. ABŞ-da 3 noyabrda keçiriləcək Konqres aralıq seçkilərindən əvvəl Türkiyədə bir görüş təşkil edilmə ehtimalı gündəmdədir, lakin görüşün vaxtı və məkanı hələ müəyyənləşməyib.
Mekke İttifaqı səfəri diplomatik prosesi sürətləndirdi
Diplomatik təşəbbüsün Mekke Ortak Müdafiə Müqaviləsini imzalamış Pakistan, Səudiyyə və Türkiyənin nazirləri ilə yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmilərinin Tehranda İranlı rəsmilərlə görüşməsindən dərhal sonra intensivləşməsi diqqət çəkib. İran mediası görüşdə xüsusilə “ABŞ və İsrailin İran əleyhinə təcavüzkar hərəkətləri və nəticələri”nin müzakirə olunduğunu vurğulamışdı. Bu səfər İttifaq üzvlərinin İran münaqişəsinə diplomatik həll yollarını yenidən canlandırmaq məqsədilə həyata keçirdikləri şərhi ilə qarşılanıb.
Vance birbaşa görüş təklifi ilə çıxış edib
The New York Times-ın məlumatına görə, Vance ötən həftə Qatardan vasitəçiliklə İranlı rəsmilərə, o cümlədən Məhsin Rızaiyə məktub göndərib. Məktubda ABŞ və İran rəsmilərinin yaxın zamanda bir araya gəlməsi təklif olunub və Vance-in ABŞ adından danışıqları şəxsən aparmağa hazır olduğu bildirilib. İran tərəfi məktubu təsdiqləyib. ABŞ və İran rəsmilərinə istinadən yayılan xəbərdə məktubun Tehran rəhbərliyi tərəfindən müsbət qarşılandığı və Rızaiyin cavabının gözləndiyi qeyd edilib.
Vance-in səlahiyyətlərini sərtlik yönümlü kanad və İnqilab Keşikçiləri Korpusuna təsiri olan şəxslərlə birbaşa əlaqə yaratmaq üçün istifadə etmək istədiyi bildirilir. İran Milli Məclisinin spikeri Məhəmməd Baqir Qalibaf isə şərtlər üzərində razılığa gəlmədən danışıqlarda irəliləyiş olmayacağını açıqlayıb. Görüşlər başlayarsa, danışıqların ön şərtsiz aparılma ehtimalı müzakirə olunur və ilkin əlaqələrin gələn həftə Qatarda və ya Türkiyədə baş tuta biləcəyi bildirilir.
Plan dörd günə endirilə bilər
İran Xarici İşlər Naziri Abbas Arakçi 28 oktyabrda verdiyi açıqlamada, yeddi günlük planın daha qısa müddətdə tətbiq olunmasını təmin edəcək təkliflər üzərində vasitəçilərlə əlaqədə olduqlarını bildirib. Arakçi Tehran tərəfinin müdafiəyə hazır olduğunu, lakin diplomatik həll axtarışını davam etdirdiyini vurğulayıb.
Planın əsas maddələri arasında Hürmüz Boğazının yenidən açılması və ABŞ-ın İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadasının ləğvi yer alır. Beynəlxalq nüvə yoxlayıcılarının İranı yenidən ziyarət etməsi də gündəmdədir. Vaşinqton danışıqların əvvəlindən etibarən İranın nüvə proqramını müzakirə etmək istədiyini bildirir, Tehran isə əvvəlcə dəniz blokadasının ləğvini və sanksiyalara dair tələblərinin yerinə yetirilməsini tələb edir.
Sanksiyaların yumşaldılması təklifi
Axios-a danışan ABŞ və İsrail rəsmiləri Qətərin vasitəçiliyi ilə aparılan təşəbbüslərin iki ölkə arasında müzakirələri yenidən başlatmaq üzərində çalışdığını iddia ediblər. Qətərin BMT yoxlayıcılarının bombalanmış nüvə obyektlərinə səfərini təşkil etməsi qarşılığında bəzi sanksiyaların yumşaldılmasını İranı razı salmaq üçün təklif etdiyi bildirilir.
