Nigeriyanın Madaqali şəhərində 2014-cü ildə baş vermiş hadisə ölkənin terrorla mübarizəsini bir daha gündəmə gətirir. Boko Haram adı altında fəaliyyət göstərən bu qruplaşmanın rəsmi adı Camaat Əhlis-Sünnə lid-Dəvət vəl-Cihad olaraq bilinir və Hausa dilində “Qərb təhsili haramdır” mənasına gəldiyi deyilir. Qruplaşmanın ideologiyası Qərb elminə və müasir təhsilə qarşı sərt mövqe ilə tanınır; onların məqsədi zorakılıq yolu ilə öz xəlifəliklərini qurmaqdır. Uşaqların və qadınların qaçırılması onların əsas taktikasına çevrilmişdir.
Hadisələrin başlanğıcında Madaqali şəhərində terrorçuların hücumu zamanı Zeynəb Humayacinin həyat yoldaşı həlak olur. Qadın ağır vəziyyətə düşür və azyaşlı uşaqları ilə qalıb. Böyük qızı Hassananın isə yalnız 12 yaşı var. Silahlıların onların hədəfi olduğunu bilmələri səbəbiylə Zeynəb özünü bu vəziyyətdə tapır.
Bir gün terrorçular Zeynəbin evinə gəlib “Qız haradadır?” deyəndə qadın onlara “Hansı qız? Mən heç bir qız tanımıram” deyə cavab verir. Bu reaksiya qruplaşmanı şoka salır və onları ehtiyatsız davranmağa vadar edir. Zeynəb ağlasığmaz bir plan qurur: qızını xilas etmək üçün öz görünüşünü tamamilə dəyişdirir. Paltarlarını çıxardır, saçlarını dağıdır və özünü baxımsız vəziyyətə salır. Həmçinin, bədəninə sidik və nəcis sürtərək küçələrdə baş verən səs-küy içində dəhşətli bir görüntü yaradır.
Ətrafdakılar bu vəziyyəti görən terrorçular isə Zeynəbin həqiqətən də ağıllı olub-olmadığını yoxlamaq üçün yaxınlaşırlar. Onlar gözlənilən reaksiyanı gördükcə geri çəkilmək məcburiyyətində qalır. Zeynəbin uşaq yaşlarında olan övladları da bu cəbhədə iştirak edir. Terrorçular ananın vəziyyətinə görə onunla üz-üzə gəldiklərində uşaqlar da anamızın ağlı yerində olmadığını bildirirlər ki, onun həqiqətən də ruhi xəstəxanada müalicə olunduğunu deyirlər. Evin üstünə isə yaxınlaşmamağı xəbərdar edən nişan qoyulur.
Radiusda olan bu qorxu və inambarlıq mühitində, terrorçuların özlərinin də yerli inanclardan və xurafatlardan ehtiyat etdikləri göründü. Onlar məktəbləri yandırır və qətliamlar həyata keçirsə də, yerli adət-ənənələrin, ruhlar və fövqəltəbii qüvvələrlə bağlı inanclar onların davranışlarını tam tərzdə saltmaz edir. Zeynəb bu mühitdən özünü və ailəsini qorumaq üçün istifadə edir.
Bəs bütün bu müddət ərzində 12 yaşlı Hassana harada idi? Məlumata görə, qız düz doqquz ay torpağın altında gizlənib. Anası evin arxa tərəfində dərin çuxur qazdırıb ora ərzaq, su və kibrit yerləşdirib. Hassana həmin gizli sığınacaqda yaşayaraq terrorçuların əlindən qaçınır.
2015-ci ilin martında Nigeriya ordusu Madaqali şəhərini Boko Haramın nəzarətindən azad edir. Qarşılama zamanı Zeynəb yenidən faciyənin içindəndir: dişi sındırılmış, çiyni zədələnmiş halda. O, sağ qalan qızı Hassananı yerdən qaldırıb çıxaranda öz rolunu tamamlayır.
Hadisənin ardı arası kəsilməyən nüansları diqqət çəkir. Zeynəbin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün özünü belə fədakarlıqla göstərməsi, qızını qorumaq üçün beynəlxalq səviyyədə insan hüquqları müzakirələrinə səbəb olan bir hekayədir.
Qızını xilas etmək üçün dişindən və sağlamlığından keçən ana üçün bu anlar sadəcə qəhrəmanlıq kimi deyil; o, ənənəvidən fərqli olaraq arzusunu gerçəkliyə çevirən körpüdür. O, qızını xilas etmək üçün yalnız anadan əmələ gələn gücünü deyil, həm də ağlını və iradəsini işə saldı.
Fotoda: Qızını terrorçuların əlindən xilas etmək üçün hər şeyə hazır olan ana — Zeynəb
