1961-ci il oktyabrın 30-da Novaya Zemlyadakı Suxoy Nos poliqonunda keçirilən nüvə sınağı tarixə ən güclü termonüvə qurğusunun işlənməsini yazdı. Sınaq çərçivəsində AN602 kod adı ilə tanınan cihaz “İvan”, “Böyük İvan” və ya “Kuzkinin anası” kimi çəkilmiş adlarla da xatırlanır. Qərb ölkələri isə bu silahı Çar-bomba kimi qiymətləndiriblər.
Rəsmi açıqlamalara görə, partlayış gücü təxminən 58 meqaton TNT ekvivalenti təşkil edib. Bu göstərici Xirosimaya atılan bombasının gücündən təxminən 3 800 dəfə çox idi. Nüvə buludu yüksəkliyə – təxminən 67 kilometrə qalxıb, onun yuxarı hissəsinin diametri isə 95 kilometrə qədər çata bilirdi. Səs və işıq şüalandırması isə yüzlərlə kilometr məsafədən görüldü, yaxın zonalarda isə ölümcül istilik dalğası yaranmışdı. Atmosfer təzyiqi dalğası Yer kürəsini üç dəfə sallaşdırdı; Dikson şəhərində belə pəncərələrin qırıldığı bildirilirdi.
Bombanı atandan məsafə təxminən 39 kilometr olan Tu-95V gəmisinin gücü və yüklənməsi bu sınağa uyğunlaşdırılmışdı. Komanda-üzvü Andrey Durnovtsev olan ekipaj bu güclü qurğunun yaydığı zərbə dalğasına qarşı mübarizə apararaq yenidən idarəetməsini təmin etməyi bacarmışdı. Nəticədə, sınaqdan sonra da bu uçuş arxasında duran risklər üzə çıxmış oldu.
Çar-bombanın ən əhəmiyyətli tərəfi yalnız gücündə deyil, həm də siyasi mesajında idi. 1961-də ABŞ və Sovetlər İttifaqı arasında nüvə silahlanma yarışının ən sərt mərhələləri yaşanırdı. ABŞ-ın nüvə arxitekturası ilə Sovetlərarası rəqabət davam edir, Vaşinqtonda Mossad tipli təhlükəli ssenarilər müzakirə olunurdu. Bu şəraitdə Xruşşovun əsas məqsədi Qərbə mesaj vermək oldu: sovet-dövləti ilə müharibə olarsa, nəticələr geniş fəlakət doğuracaq.
Bu sınaq dünyanın gələcək davranışına təsir göstərən bir sərt xəbərdarlıq rolunu oynadı. Hərçənd ki, sınaq heç bir real əməliyyatda istifadəyə gətirilmədi; lakin onunla nüvə müharibəsinin tərkibi, şəhərlərin məhv olma ehtimalı açıq-aşkar göstərildi. 1963-cü il avqustun 5-də Moskvada Birləşmiş Krallıq, ABŞ və Sovetlər İttifaqı arasında nüvə sınaqlarını qadağan edən müqavilənin alınması da bu kontekstdə meydana çıxdı.
Nəticə etibarilə, Çar-bomba yalnız texniki rekord deyil, eyni zamanda insanın öz yaratdığı gücə qarşı nə qədər həssas olduğunu göstərən tarixi bir mesaj oldu.
