Xəzər dənizinin səviyyəsi XX əsrdə ən aşağı həddə 1977-ci ildə çatıb. Həmin vaxt okean səviyyəsindən 29 metr aşağılaşdığı qeyd edilir. İyirminci əsrin sonrakı dövrlərdə bu göstərici dəyişməz kimi qalsa da, yeni hesabatlar 48 il sonra bu rekordun yeniləndiyini göstərir. Hazırkı mərhələdə dənizin səviyyəsi okean səviyyəsindən 29.1-29.2 metr aralığında aşağı düşüb.
Demokrat.az xəbər verir ki, bu fikirləri Xəzər dənizinin coğrafiyası üzrə İnstitutun “Xəzər dənizinin coğrafiyası” laboratoriyasının müdiri Səid Səfərov Kaspi qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirib. O qeyd edib ki, dənizin çəkilməsinin əsas səbəbləri müxtəlif faktorlar tərəfindən formalaşır. Antropogen amillər buradan başlayır. Qapalı hövzə olduğundan su balansı, yəni hövzəyə daxil olan və itirilən suyun miqdarı birbaşa dəniz səviyyəsinə təsir edir. Hazırda Volqa çayı və digər axınlardan su yüksək miqdarda istifadə olunur, həmçinin bu çay üzərində çoxsaylı iri su anbarları fəaliyyət göstərir. Onların ümumi sahəsi 36 min kvadratkilometrdən çoxdur. Su elektrik stansiyalarının fəaliyyətini davam etdirmək üçün bu anbarlarda müəyyən səviyyələrin qorunması tələb olunur. Nəticədə bəzən suyun bir hissəsi anbarlarda saxlanılır və Volqa vasitəsilə Xəzərə çatdırılan suyun həcmi azalır. İqlim dəyişiklikləri isə bu prossesi sürətləndirir; qlobal istiləşmə buxarlanmanı artırır, şimal bölgələrində artım isə yayda bu prosesi gücləndirir. Yağışların dənizin ümumi su balansında rolu isə nisbətən azdır. Hazırkı hesablamalar əsasında Paris Sazişinin hədəflərinə əməl olunsa belə, əsrin sonuna qədər Xəzərin səviyyəsinin 8-9 metr aşağı düşəcəyi proqnozlaşdırılır. Əgər öhdəliklər yerinə yetirilməzsə, bu göstərici 18-19 metrə çata bilər. Belə ssenarilər Bakı bulvarını dənizdən 20-30 kilometr uzaqlaşdıraraq infrastruktur və nəqliyyat üçün böyük maliyyə yükü yarada bilər. Şimali Xəzər regionunda orta dərinlik hazırkı dövrdə təxminən 5 metrdir; ən dərin hissələrində isə 20-22 metrə qədər düşə bilər. Səviyyə daha da aşağı düşərsə, bu hissədə gəmiçiliyin və enerji infrastrukturunun fəaliyyəti xeyli çətinləşə bilər. Xəzərin enerji ehtiyatları da aşağı düşən su səviyyəsindən təsirlənəcək; hasilat və daşınma prosesləri yenidən layihələndirilməlidir. Bu vəziyyət iqtisadi vəsaitlər tələb edir və alternativ həllərin müzakirəsini zəruri edir.
