QafqazNews Oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, pediatr Nuranə Hüseynova payız-qış aylarında uşaqlar arasında respirator infeksiyaların artmasının əsas səbəblərini və qorunma üsullarını açıqlayıb. Səhiyyə Nazirliyinin K.Y. Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun həkimi mövsüm dəyişikliklərinin bədənə təsirindən danışıb.
Hüseynovanın sözlərinə görə, temperaturun kəskin dəyişməsi orqanizmin soyuğa və istiyə uyğunlaşmasını çətinləşdirərək immun sisteminə əlavə yük yaradır. Uşaqlar temperatur və rütubət dəyişikliklərinə böyüklərdən daha həssasdır. Gün işığının dəyişməsi isə bioloji ritmləri poza, yuxu çatışmazlığına və orqanizmin gərginliyinə səbəb ola bilər.
Bununla belə, payız-qışda virusların artmasını yalnız fəsil dəyişikliyi ilə izah etmək düzgün deyil. Yayda isti hava virusların aktivliyini azaldır, məktəb və bağça yaşlı uşaqlar isə tətildə olurlar. Payızda viruslar fəallaşır, uşaqların qapalı məkanlarda bir araya gəlməsi də yoluxma ehtimalını yüksəldir.
Həkim dəyişkən havalarda uşağa bir qalın geyim əvəzinə, lazım gəldikdə çıxarıla bilən bir neçə nazik pambıq qat geyindirməyi məsləhət görüb. Sintetik materiallardan uzaq durmaq, qidalanmaya C vitamini, sink və antioksidantlarla zəngin sitrus meyvələri, brokkoli, balqabaq və nar əlavə etmək tövsiyə olunur.
Keyfiyyətli yuxunun immunitet üçün vacib olduğunu bildirən pediatr uşağın hər gün eyni vaxtda yatmasına və yaşına uyğun olaraq 9-11 saat dincəlməsinə diqqət yetirməyi vurğulayıb. Soyuq havalarda uşaqların az su içə bildiyini qeyd edən Hüseynova selikli qişaların nəm qalması üçün bol su, təbii şirə və ilıq şorbalar verməyi məsləhət görüb. Uşaqlara əllərini sabunla ən azı 20 saniyə yumaq da öyrədilməlidir.
Evin havası hər gün dəyişdirilməli, otaqdakı rütubət 40-60 faiz səviyyəsində saxlanılmalıdır. İstilik sistemləri havanı quruda və tənəffüs yollarının viruslara qarşı müdafiəsini zəiflədə bilər. Günəş işığının azaldığı payız-qış dövründə uşaqlarda D vitamininin səviyyəsinin yoxlanılması da tövsiyə edilir.
Həkim valideynlərə burun axması və ya halsızlıq başlayan kimi məsləhətsiz antibiotik və güclü immunstimullaşdırıcı preparatlar verməməyi, ümumiyyətlə, dərmanları yalnız həkim təyinatı ilə istifadə etməyi xatırladıb.
Soyuq və rütubətli hava, eləcə də məktəb və bağçalardakı sıx təmas KRVİ, qrip, rotavirus və başqa respirator infeksiyaların yayılmasına, xroniki xəstəliklərin kəskinləşməsinə şərait yarada bilər. Bu dövrdə allergik rinit, bronxit, bronxial astma, faringit və tonzillit də müşahidə oluna bilər.
Mövsüm dəyişəndə uşaqların qida seçimləri də dəyişə bilər. Soyuq havada bədən daxili hərarəti qorumaq üçün daha çox enerji sərf etdiyindən iştah arta bilər. Günəş işığının azalması serotoninin səviyyəsinə təsir göstərdiyi üçün uşaqlar un məmulatları, şirniyyat və karbohidratlı qidalara meyil edə bilərlər. Yayda meyvə və soyuq içkilərə üstünlük verildiyi halda, soyuq aylarda isti şorba, püre və ətli yeməklər istəyi artır.
Pediatr payızda günlərin qısalmasının uşaqların diqqətinə və dərs göstəricilərinə təsir edə biləcəyini bildirib. Səhər saatlarında yuxululuq, tutqun hava səbəbindən həvəssizlik, açıq havada az vaxt keçirmək və fiziki hərəkətin azalması zehni yorğunluq və diqqətin yayınması ilə nəticələnə bilər.
Xəstəliklərin qarşısının alınması üçün Hüseynova mövsümi qrip peyvəndini və Milli Peyvənd Təqviminə vaxtında əməl etməyi tövsiyə edib. Səhiyyə Nazirliyinin təşəbbüsü ilə peyvənd hər il sentyabr-oktyabr aylarında təşkil olunur; bu, qışda xəstələnmə və yoluxma zamanı sinusit, ensefalit kimi ağırlaşma riskini azaltmağa kömək edir.
Həkimin sözlərinə görə, uşağı xəstəlikdən qorumaq üçün onu evdə daim qapalı saxlamaq doğru deyil. Küləksiz və yağışsız günlərdə, hava soyuq olsa belə, gündə 30-40 dəqiqə açıq havada gəzmək selikli qişanın və immun sisteminin hava şəraitinə uyğunlaşmasına yardım edir. Süni immun gücləndiricilər əvəzinə təbii profilaktik qidalara üstünlük verilməlidir.
Uşaq məktəb və ya bağçadan qayıtdıqdan sonra burnunu dəniz suyu tərkibli spreylə və ya natrium-xlorid məhlulu ilə yumaq selikli qişaya yapışan virusların təmizlənməsinə kömək edə bilər. Evdə temperaturun 20-22°C-dən yuxarı olmaması da vacibdir: həddindən artıq isti hava burun daxilini qurudaraq virusların çoxalmasına əlverişli şərait yaradır.
Pediatrın qeyd etdiyi tibbi araşdırmalara əsasən, sadə profilaktika qaydalarına əməl edən ailələrdə uşaqların mövsümi infeksiyalara yoluxma ehtimalı üç dəfə azalır. Yoluxma baş verdikdə isə xəstəlik daha yüngül və fəsadsız keçə bilər.
