QafqazNews Haber Global-a istinadən xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Trump Respublikaçıların Konqresdə iki palatanı itirməsində İranla gedən müharibənin təsirli olduğunu qəbul edib.
Trump vəzifə koju müzakirələrində İrana qarşı hərbi müdaxilənin vacib olduğunu müdafiə etsə də, müharibənin seçki nəticələrinə təsir etdiyini etiraf edib. Vitse-prezident JD Vance isə uduşun səbəbini açıq şəkildə müharibəyə bağlayıb.
Amerikada 3 noyabr qanunverici seçkilərində Demokratların Həm Nümayəndələr Palatası, həm də Senatda üstünlük qazanmasından sonra Trump Fox News və Wall Street Journal-a verdiyi açıqlamalarda müharibənin rolunu vurğulayıb. Vance müharibənin maliyyə yükünün və ABŞ-ın İsraillə münasibətlərinin seçicilər arasında ciddi narazılıq yaratdığını bildirib.
Tədqiqatlar göstərir ki, seçicilərin 34 faizi İranla müharibəni səsvermədə müəyyənedici faktor hesab edib. Benzin və digər enerji qiymətlərinin artması, həyat xərclərinin yüksəlməsi Demokratların seçki kampaniyasında əsas mövzulardan biri olub. Demokratların Senatdakı lideri Çak Şumer isə yeni Konqresin məqsədlərindən birinin müharibəni sona çatdırmaq olduğunu bəyan edib.
Haber Global-ın verdiyi məlumata görə, Pentaqonun qeydlərinə əsaslanan 27 oktyabr araşdırması ABŞ-ın İranla müharibədə hərbi xərclərinin 47 milyard dolları ötdüyünü göstərir. Bu məbləğin 29 milyard dollardan çoxu istehlak olunmuş sursatın, 6 milyard dollardan çoxu isə itirilən hərbi texnika və sistemlərin bərpasına yönəldilir. Hesaba əsasən, İranın hücumlarında ziyan görən Amerika bazalarının bərpa xərcləri daxil deyil; Wall Street Journal-ın peyk görüntüləri əsaslı təhlili həmin ziyanın 5–15 milyard dollar arasında ola biləcəyini göstərir.
Associated Press-in araşdırması isə İran və ona bağlı qüvvələrin hücumları nəticəsində Yaxın Şərqdə 26 amerikalı hərbi obyekt və bazasının zərər gördüyünü ortaya qoyub. Müharibə yalnız hərbi büdcə ilə məhdudlaşmayıb: Hürmüz Boğazı ətrafında dəniz nəqliyyatının pozulması neft qiymətlərini qaldıraraq amerikalıların enerji və nəqliyyat xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun 30 oktyabr məruzəsinə görə isə ABŞ və İsrail İranın tez bir müddətdə məğlub olacağını düşünərək hərəkətə keçsələr də, Tehran dirənib. İnstitut yazır ki, İranın raket və PUA hücumları Amerika bazalarına, İsrailə və Körfəz ölkələrinə ağır maliyyə və material itkisi yaşadıb. Stimson Center-ın 22 sentyabr təhlili də İranın nüvə proqramını dayandırmaq, raket istehsalını və regional hərbi qabiliyyətini məhv etmək məqsədlərində davamlı irəliləyişin əldə olunmadığını göstərib.
Analizlərə görə, müharibənin ilkin hədəflərindən biri kimi gündəmə gələn rejim dəyişikliyi mümkün olmayıb və ABŞ-İsrail əməliyyatları daha çox Hürmüzdə dəniz hərəkətini bərpa etmək üzərinə cəmlənib. İran ciddi hərbi və iqtisadi itkilər yaşasa da, planlaşdırılan siyasi nəticə əldə edilməyib və Tehran mövqeyini qoruyub saxlaya bilib.
Müharibənin nəticələri İsrail siyasətinə də təsir göstərib. 27 oktyabrda keçirilən parlament seçkilərindən sonra Binyamin Netanyahu yenidən hökumət qura biləcəyinə dair suallar yaranıb. Müxalifət partiyaları sabiq Baş qərargah rəisi Gadi Eisenkotu baş nazir namizədi kimi dəstəkləyir, Filistinli partiyaların təşkil etdiyi Ortak Liste isə 5 noyabrda Eisenkotu dəstəkləyəcəyini bildirib. Filistinli partiyalar 19 mandat qazanaraq yeni hökumətin formalaşmasında qərarverici mövqe tutublar.
İsrail Prezidenti İzak Herzog-un hökumət formalaşdırmaq üçün namizədi bazar günü açıqlaması gözlənilir. İsrail mediasının şərhlərinə görə, Netanyahu üçün İranla müharibədə gözlənən rejim dəyişikliyinin baş verməməsi, müharibənin iqtisadi qiyməti və Trump-ın ABŞ Konqresində dəstəyini itirməsi hökumətə yönələn təzyiqləri artırır.
