QafqazNews Demokrat.az-a istinadən xəbər verir ki, restoran hesabı ilə birlikdə təqdim olunan kiçik şokolad və ya konfet müştərinin daha çox bəxşiş qoymasına təsir edə bilər. Bu jest bəzən nəzakətdən əlavə, psixoloji təsir vasitəsi kimi də qiymətləndirilir.

2002-ci ildə amerikalı tədqiqatçılar Devid Stromets, Brüs Rind, Rid Fişer və Maykl Linn bu mövzuda araşdırma aparıblar. Nəticələr göstərib ki, hesabla bir şokolad verilən müştərilər heç bir hədiyyə almayanlardan daha çox bəxşiş qoyublar. Tədqiqat “Journal of Applied Social Psychology” jurnalında dərc olunub.

Mütəxəssislər bu təsiri “qarşılıqlılıq prinsipi” ilə əlaqələndirirlər: xoş münasibətlə qarşılaşan insanın buna müsbət cavab vermək istəyi yarana bilər.

Hədiyyənin təqdim olunduğu məqam da rol oynayır. 2025-ci ildə Saşa Hoffman və Frederik Hilkenmeyerin apardığı təcrübədə kiçik içkinin verilmə vaxtının bəxşişə təsiri araşdırılıb. “WiSt” nəşrində yayımlanan nəticələrə əsasən, hesab ödənərkən az miqdarda spirtli içki alan müştərilər yemək vaxtı eyni hədiyyəni qəbul edənlərdən orta hesabla 24 faiz çox bəxşiş qoyublar.

Tədqiqatçılar bununla belə, hər belə jestin qəsdən manipulyasiya məqsədi daşımadığını bildirirlər. Bəzi restoranlarda şirniyyat müştəriyə diqqət göstərmək üçün təqdim edilir.

Araşdırmalara görə, bəxşişin məbləği, ilk növbədə, xidmətin keyfiyyətinə uyğun müəyyənləşdirilməlidir. Almaniyada hesabın təxminən 5-10 faizi qədər bəxşiş qoymaq geniş yayılmış olsa da, bu ödəniş məcburi deyil və qərarı müştəri verir.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, hədiyyə edilən şirniyyat müştərini avtomatik olaraq daha çox pul verməyə sövq etməməlidir. Əsas meyar ofisiantın xidmətindən razılıq səviyyəsidir.

Bəzi restoranlarda bank kartı ilə verilən bəxşişin birbaşa xidmət göstərən əməkdaşa çatmaması mümkündür. Almaniyada çalışan ofisiantlardan biri “SWR1” nəşrinə nağd bəxşişi birbaşa işçiyə verməyi tövsiyə edib.

Ödəniş terminallarında müştəriyə 15, 20 və ya 25 faiz kimi əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş bəxşiş variantları göstərilə bilər. Belə seçimlər bəzən ilkin nəzərdə tutulan məbləğdən artıq ödənişə gətirib çıxarır.

Araşdırma müəllifləri bəxşişin restoranın verdiyi kiçik hədiyyəyə görə deyil, göstərilən xidmətin keyfiyyəti əsasında müəyyənləşdirilməsini məsləhət görürlər.