QafqazNews Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi kampaniyanın faktiki olaraq başa çatdığını bildirsə də, İranla münaqişənin maliyyə yükü artmaqda davam edir.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) rəsmi hesablamalarına əsasən, oktyabrın 16-na qədər müharibə Amerika büdcəsinə 47,1 milyard dollara başa gəlib. Zərbələrdən zərər çəkən hərbi bazaların və infrastrukturun tam bərpası üçün tələb olunan vəsait bu rəqəmə daxil edilməyib.
Pentaqonun Konqresə təqdim etdiyi bölgüyə görə, xərclərin 29 milyard dolları istifadə olunan raket, bomba və digər döyüş sursatlarının ehtiyatını yeniləməyə yönəlib. Hərbi əməliyyatların aparılması, şəxsi heyətin saxlanması və maddi-texniki təminat 11,9 milyard dollara, itirilmiş texnikanın əvəzlənməsi isə təxminən 6 milyard dollara başa gəlib.
Münaqişə uzanarsa, ABŞ-ın məsrəfləri daha da yüksələ bilər. Konqresin Büdcə İdarəsinin (CBO) hesablamasına əsasən, döyüşlərin intensivliyindən asılı olaraq, hər əlavə ay ölkəyə 2-3 milyard dollara başa gələ bilər. Genişmiqyaslı əməliyyatların daha aşağı intensivlikli qarşıdurmaya çevrilməsi də xərclərin öz-özünə azalacağı demək deyil.
Hörmüz boğazında strateji mövcudluğun saxlanması da əhəmiyyətli vəsait tələb edir. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölgədəki aviadaşıyıcıları, esminetsləri və döyüş təyyarələri ilə yanaşı, yanacaq, sursat və logistika təminatı da maliyyə yükü yaradır. İranın neft ixracına qoyulan məhdudiyyətlər və dəniz blokadası Tehrana iqtisadi təzyiq göstərmək məqsədi daşıyır, lakin həmin tədbirləri həyata keçirmək üçün ABŞ öz qüvvələrinin saxlanmasına böyük vəsait ayırır.
Beləliklə, İran iqtisadi itkilərlə, ABŞ isə yüksələn hərbi xərclərlə üzləşir. Hər iki tərəf üçün münaqişənin maliyyə yükü davam edir.
47,1 milyard dollarlıq məbləğ müharibənin yekun dəyərini əks etdirmir. İranın cavab zərbələri nəticəsində regiondakı ABŞ hərbi infrastrukturuna dəyən ziyanın bərpası ayrıca xərc yaradacaq. Məlumatlara görə, Küveyt, Bəhreyn, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Oman və İordaniyada yerləşən Amerika hərbi obyektlərində bir sıra qurğular zədələnib və ya dağılıb.
Bərpa işləri, sıradan çıxmış avadanlığın dəyişdirilməsi və təhlükəsizlik sistemlərinin yenilənməsi üçün əlavə vəsait lazım olacaq. Bu işlərin ümumi dəyəri hələ məlum deyil.
Müharibənin iqtisadi təsiri hərbi büdcə ilə məhdudlaşmır. Enerji bazarlarındakı qeyri-sabitlik və təchizat riskləri ABŞ sakinlərinin gündəlik xərclərinə də sirayət edir. Neft və neft məhsullarının qiymət artımı, eləcə də yaxınlaşan qış mövsümü ailələrin istilik xərclərini yüksəldir.
Milli Enerji Yardımı Proqramları Direktorları Assosiasiyasının (NEADA) proqnozuna görə, bu qış bir Amerika ailəsinin istilik xərci orta hesabla 1002 dollar olacaq. Bu, əvvəlki dövrlə müqayisədə 7,1 faiz çoxdur. Evinə elektriklə istilik verən ailələr üçün gözlənilən məbləğ 1215 dollar, maye yanacaqdan istifadə edənlər üçün isə 2977 dollardır. Sonuncu qrupda artımın 70,2 faizə çatacağı bildirilir.
Vaşinqton hərbi əməliyyatların İranın hərbi imkanlarını ciddi zəiflətdiyini deyir. ABŞ sanksiyaları və dəniz blokadası ilə Tehrana iqtisadi təzyiq göstərir, amma münaqişənin siyasi baxımdan başa çatdığı hələ aydın deyil.
Reuters-in noyabrın 14-də yaydığı məlumata görə, Tramp Tehran tərəfindən yeni təxribatlar olmadığı halda İrana qarşı əlavə zərbələr endirməmək variantını nəzərdən keçirir. Bununla yanaşı, ABŞ qüvvələri mümkün növbəti əməliyyatlar üçün hazırlıqlı saxlanılır.
Müharibənin yekun hesabı, o cümlədən hərbi obyektlərin bərpasına çəkiləcək xərc hələ müəyyənləşməyib. Xərclənən milyardlarla dolların vergi ödəyiciləri üçün hansı nəticəni verəcəyi də açıq sual olaraq qalır.
