QafqazNews Demokrat.az-a istinadən xəbər verir ki, İranın dövlət televiziyasında türklərə qarşı təhqiramiz ifadələrin səsləndirilməsi ilə bağlı mübahisə yaranıb.
Fars mərkəzçiliyinin müdafiəçisi kimi tanınan şair Əlirza Qəzvə İran televiziyasının İkinci kanalında yayımlanan “Zaman” verilişinin canlı efirində Təbriz Şəhər Şurasının üzvü Rəsul Bərgini hədəfə alıb. Bərginin Təbriz uşaqlarının ana dilində təhsil almasını müdafiə etdiyi üçün aşağılandığı bildirilir.
Mübahisənin səbəbi fars dilinin vətəndaşlıq və milli sədaqət göstəricisi kimi təqdim olunması, başqa mövqelərin isə “axmaqlıq”, “separatçılıq” və “milli təhlükəsizliyə təhdid” kimi damğalanmasıdır. Bərginin türk dilində təhsil hüququnu müdafiə etməsinə baxmayaraq, onun bəzi siyasi mövqeləri və Azərbaycan Respublikasının İrandan ayrılaraq yenidən birləşəcəyinə dair iddiaları ayrıca tənqid mövzusu kimi qeyd olunur.
Məqalədə vurğulanır ki, İranın dövlət mediası “separatçılıq”, “milli təhlükəsizlik” və “ərazi bütövlüyü” anlayışları ilə fars olmayan xalqların dil və mədəniyyət hüquqları uğrunda tələblərini təhlükəsizlik məsələsi kimi təqdim edir. Fars dilində danışmaq vətənpərvərliklə əlaqələndirilir, türk dilində təhsil istəyi isə ayrılmaçılıq ittihamı ilə qarşılanır.
Şair Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın farsca yazması onun türk kimliyini dəyişdirmir. “Heydərbabaya salam” əsəri ilə tanınan Şəhriyar Azərbaycan mədəni irsinin tərkib hissəsi kimi təqdim edilir. Məhəmmədtəqi Cəfərinin adına bağlanan “Özümü öymək sayılmazsa, mən fəxrlə türkəm” fikrinin mənbəyinin dəqiqləşdirilməsinə ehtiyac olduğu bildirilsə də, insanın başqa dilləri bilməklə yanaşı, milli kimliyini də qoruya biləcəyi qeyd olunur.
Güney Azərbaycan və İranın digər türk toplumlarının tələblərinin ana dilində təhsillə məhdudlaşmadığı, uzun müddət davam edən etinasızlıq, ayrı-seçkilik və kimliyin inkarının istəkləri daha geniş müstəviyə çıxardığı bildirilir. Öz gələcəyini müəyyən etmək hüququ da fars olmayan xalqların siyasi müzakirələrində əsas məsələlərdən birinə çevrilib.
Mətndə qeyd olunur ki, ölkənin birliyindən narahat olan İran siyasətçiləri xalqların kimliyini alçaltmaqla həmrəyliyin qurulmayacağını nəzərə almalıdırlar. Dilin rəsmi təhsil müəssisələrindən kənarda saxlanması, tarix və mədəniyyətin arxa plana keçirilməsi milli birlik çağırışları ilə aradan qalxmır. Birliyə təhlükənin mədəni hüquqların tələb edilməsi deyil, həmin hüquqların davamlı şəkildə rədd olunması olduğu vurğulanır.
Ölkə xaricində keçirilən bəzi aksiyalarda Pəhləvi və İsrail bayraqlarının yanaşı qaldırılması da məqalədə xatırladılır. Bildirilir ki, milli kimlik tələblərini ayrılmaçılıq kimi təqdim edənlər şah hakimiyyətinin qurulmasını və xarici siyasi asılılığı dəstəkləyən qüvvələrə qarşı susurlar.
Məqalədə türklərin kimliklərini təsdiqləmək üçün Əlirza Qəzvənin icazəsinə, ana dillərini qorumaq üçün isə İran dövlət televiziyasının razılığına ehtiyac duymadıqları qeyd olunur. Ana dilində təhsil hüququnu mövcud quruluş çərçivəsində müdafiə etməyin belə sərt reaksiyaya səbəb olması isə problemin həmin haqqı tələb edənlərdən deyil, bu tələbi qəbul etməyən sistemdən qaynaqlandığı sualını gündəmə gətirir.