QafqazNews Yenisabah.az-a istinadən xəbər verir ki, politoloq Elxan Şahinoğlu ABŞ, Çin və Rusiya liderlərinin Şençjendə üçtərəfli görüşündən əvvəl keçirdikləri ikitərəfli danışıqları şərh edib. O, Pekində Donald Trampla Si Cinpin arasında baş tutan iki saatlıq görüşdən sonra ABŞ prezidentinin Hörmüz boğazının açılmasının hər iki ölkənin maraqlarına uyğun olduğu qənaətinə gəldiyini bildirib. Trampın sözlərinə görə, tərəflər enerji məhsullarının boğazdan daşınmasında və İranın nüvə silahı əldə etməməsində maraqlıdırlar.

Şahinoğlu qeyd edib ki, Çin Hörmüz boğazının açılması üçün Tehrana təzyiq göstərmir. Pekin regionda nüvə dövlətlərinin sayının artmasını istəməsə də, İranı nüvə fəaliyyətindən əl çəkməyə məcbur etmir. Politoloqun fikrincə, ABŞ və Çin arasında başqa məsələlərdə də fikir ayrılığı qalır.

Onun sözlərinə görə, Tramp Si Cinpinlə görüşdən sonra ABŞ, Rusiya və Çinin nüvə potensialını müqayisə edərək Çinin arsenalını sürətlə artırmasından narahatlığını ifadə edib. ABŞ-ın 4 min, Rusiyanın isə 3 min 800 nüvə başlığı olduğunu deyən Tramp Çinin arsenalının hazırda bu göstəricilərdən aşağı qaldığını, lakin ölkənin artım tempinin davam edəcəyi halda gələcəkdə Vaşinqton və Moskvanın səviyyəsinə çata biləcəyini bildirib.

Şahinoğlu xatırladıb ki, soyuq müharibə dövründə ABŞ və SSRİ arasında nüvə silahlarının artırılmasını məhdudlaşdıran müxtəlif razılaşmalar olub, SSRİ dağılandan sonra Rusiya həmin sənədləri qəbul edib. Çin isə bu anlaşmalara qoşulmayıb: o dövrdə ölkənin nüvə potensialı zəif idi, ABŞ-ın Moskva ilə rəqabət apardığı vaxtlarda isə Vaşinqtonun Pekinlə sıx dialoqu mövcud idi.

Politoloq bildirib ki, həmin illərdə ABŞ-ın Çindən nüvə razılaşmalarına qoşulmasını tələb etməsinə ehtiyac yox idi. İndi isə Çinin iqtisadi inkişafı hərbi gücünü artırıb və regionda ABŞ-la rəqabətini gücləndirib. Buna görə Vaşinqton Pekinin də nüvə anlaşmalarına qoşulmasını istəyir, Çin isə bu tələbə müsbət yanaşmır.

Şahinoğlunun sözlərinə görə, Si Cinpin ABŞ və Rusiya ilə nüvə razılaşmalarına qoşulmaq əvəzinə, nüvə silahlarının tam qadağan edilməsini və məhvini təklif edib. Politoloq hesab edir ki, nə ABŞ, nə də Rusiya bu təkliflə razılaşacaq və Çin liderinin irəli sürdüyü təşəbbüsün həyata keçirilməsi mümkün deyil.

Şahinoğlu ABŞ və Çin arasında süni intellekt sahəsində də rəqabətin kəskin olduğunu vurğulayıb. Onun fikrincə, Vaşinqton bu istiqamətdə Pekinlə oyun qaydalarını müəyyənləşdirməyə çalışsa da, “Nvidia” ətrafında yaranmış son vəziyyət gərginliyin davam etdiyini göstərir. O, Çindəki qurumların ABŞ-ın aparıcı şirkətlərinin süni intellekt texnologiyalarını əldə etməyə çalışdığını və Vaşinqtonun “Nvidia” da daxil olmaqla Çin şirkətlərinin qabaqcıl çiplərə çıxışını daha da məhdudlaşdıra biləcəyini bildirib.