QafqazNews Oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Şençjendə ABŞ-nin Ukrayna müharibəsini bitirmək üçün Ankoricdə irəli sürdüyü kompromis təkliflərini dəyişikliksiz qəbul etdiyini açıqlayıb. Eyni gün Berlində Ukrayna, Almaniya, Fransa və Böyük Britaniya liderləri Rusiyanı atəşkəsə çağırıb və Kiyevlə Moskvanın ABŞ və Avropanın iştirakı ilə birbaşa danışıqlar aparmasını dəstəkləyiblər. Şençjendə Ankoric təklifləri yenidən gündəmə gəldiyi halda, Berlində mümkün razılaşmanın işləmə mexanizmi müzakirə olunub.

Putin Rusiyanın üzərinə düşən addımı atdığını deyib və irəliləyişin olmamasını Ukrayna ilə onun Avropadakı tərəfdaşlarının mövqeyi ilə izah edib. Bununla belə, Moskvanın qəbul etdiyini söylədiyi ABŞ təkliflərinin detalları açıqlanmayıb. Putin daha əvvəl Ankoric görüşündə sənəd imzalanmadığını və yekun razılığa gəlinmədiyini də bildirmişdi. Buna görə Rusiyanın hansı güzəştlərə hazır olduğu, eləcə də bunun qarşılığında Kiyevdən nə tələb etdiyi aydın deyil.

Ankoricdə müzakirəyə çıxarıldığı bildirilən variantlardan birinə əsasən, Ukrayna qüvvələrinin Donetsk və Luqansk vilayətlərindən çıxması əvəzində Xerson və Zaporojyedə cəbhə xətti dondurulmalı idi. Ukrayna isə ərazi məsələsinin hüquqi tərəfinə diqqət çəkir: atəşkəs zamanı qüvvələrin yerləşəcəyi xətti müəyyənləşdirmək və həmin ərazilərin suverenliyini tanımaq fərqli qərarlardır. Döyüşlərin dayandırılması üçün müvəqqəti xətt barədə razılıq əldə olunsa belə, ərazilərin hüquqi statusu həll edilməmiş qalacaq. Berlin bəyanatında beynəlxalq sərhədlərin güc yolu ilə dəyişdirilməsinə qarşı mövqenin təkrarlanması da bu kontekstdə əhəmiyyət daşıyır. Avropa liderləri atəşkəsin işğalın hüquqi tanınması kimi qəbul edilməsini istəmirlər.

Volodimir Zelenski Ukraynanın gələcəyi barədə Kiyevin iştirakı olmadan qərar müzakirə etməyin yanlış olduğunu bildirib. Eyni zamanda, Ukrayna dərhal atəşkəsə və birbaşa danışıqlara hazır olduğunu bəyan edib. Kiyev döyüşlərin dayandırılmasını istəyir, lakin bunun şərtlərinin müəyyənləşdirilməsində birbaşa iştirak etməyə çalışır.

Tərəflər arasında fikir ayrılıqları addımların hansı ardıcıllıqla atılacağı məsələsini də əhatə edir. Kiyevin mövqeyinə görə, atəşkəs danışıqlar üçün şərait yarada bilər. Donbasdan çıxmaq ilkin şərt qoyularsa, Ukraynadan ən mübahisəli mövzulardan biri üzrə danışıqlar başlamamış güzəşt tələb edilə bilər. Ərazi məsələsinin atəşkəsdən sonra müzakirəsi isə Kiyevə mövqeyini qoruyaraq danışıqlara başlamaq imkanı verər.

Təhlükəsizlik zəmanətləri Ukrayna üçün mühüm məsələdir. Zelenski NATO üzvlüyünü ən etibarlı təminat sayır. Putinin təklifinə əsasən, avropalı nümayəndələr əvvəlcə Moskvaya gedib mövqelərini təqdim etməli, Ukrayna ilə dialoqun formatı isə bundan sonra müəyyənləşməlidir. Avropa liderləri Kiyev, Moskva və Vaşinqton nümayəndələrinin eyni danışıqlarda iştirakını istəyirlər. Moskvanın Ukraynada xarici qüvvələrin yerləşdirilməsinə qarşı çıxması Avropanın roluna dair mübahisənin həm danışıqların tərkibini, həm də müharibədən sonrakı təhlükəsizlik tədbirlərini əhatə etdiyini göstərir.

Vaşinqtonun yanaşması da prosesdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. ABŞ nümayəndəsi Cared Kuşner Berlində NATO-nun kollektiv müdafiə prinsipinə oxşar təhlükəsizlik zəmanətinin mümkünlüyündən danışıb. Təklifin real dəyəri onun hansı şərtlərlə icra olunacağından asılıdır. ABŞ və Avropa ölkələrinin yeni hücum baş verərsə hansı addımları atacağı, qərarın necə qəbul ediləcəyi və zəmanətin hüquqi qüvvəsi müəyyənləşdikcə, Kiyev onun etibarlılığını qiymətləndirə biləcək.

Ankoric təkliflərinin sülh prosesində nə qədər təsirli olduğu Kiyev və Moskva onları eyni masa arxasında ayrı-ayrı bəndlər üzrə müzakirə edəndə aydınlaşacaq. Bunun üçün atəşkəsin hansı şərtlərlə başlayacağı, ərazi məsələsinin danışıqların hansı mərhələsində gündəmə gələcəyi və yeni hücumlara qarşı təminatların necə işləyəcəyi dəqiqləşdirilməlidir. Şençjen və Berlin görüşlərindən sonra diplomatik irəliləyişin ən aydın göstəricisi tərəflərin bu məsələlərdən ən azı biri üzrə ortaq mövqeyə gəlməsi olacaq.