QafqazNews Izvestia-a istinadən xəbər verir ki, Çinin Şэньçzhən şəhərində 33-cü APEC sammiti keçirilir və tədbirin əsas hadisəsi Rusiya, ABŞ və Çin liderlərinin — Vladimir Putin, Donald Tramp və Si Cinpinin tarixi üçtərəfli görüşü olacaq.
Sammit həmçinin Ukrayna və İrandakı münaqişələr, eləcə də dünya ticarətində gərginliyin artdığı fonunda baş tutur. Tədbir APEC ölkələrinin 21 iqtisadiyyatını birləşdirir və daha çox 60% dünya ÜDM-inə və təxminən 40% planet əhalisinə təsadüf edən iqtisadiyyatları əhatə edir. Sammit “Bərəkət və birlikdə uğurlu gələcək qurmaq” şüarı altında keçirilir; tədbirdə 2 mindən çox iş və siyasi dairə nümayəndəsinin iştirakı gözlənir.
Xəbərdə qeyd edilir ki, üçtərəfli danışıqlarda nüvə silahsızlanması, Rusiya–Ukrayna konflikti, İran ətrafındakı vəziyyət və ticarət məsələləri müzakirə olunacaq. Çin Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, liderlər davam edən münaqişələr fonunda “qlobal sülhə aid məsələlər” və aparıcı dövlətlər arasında strateji stabilliyi müzakirə edəcəklər. Bu, Tramp və Si üçün cari ildə üçüncü görüş olacaq.
SIPRI-nin qiymətləndirməsinə görə, 2026-cı ilin yanvarında Çin təxminən 620 nüvə başlığına malik olub, ABŞ-da 5042, Rusiyada isə 5420 başlıq var. Pеkin əvvəlcə nüvə silahsızlanması üzrə danışıqlara qarşı çıxırdı və öz nüvə potensialının ABŞ və Rusiyanınkından xeyli geri qaldığını vurğulayırdı.
Xarici mətbuatın qiymətləndirmələrinə görə, görüşün nəticələri dünya siyasətində yeni nizamın və təsir dairələrinin yenidən bölgüsünün siqnalı ola bilər. France 24 xəbər verir ki, bəzi narahatlıqlar var — üç nüfuzlu liderin təsir dairələrini bölüşdürməyə çalışa biləcəyi və məsələn, Ukraynanın taleyinin Kiyev və Avropa ölkələrinin iştirakı olmadan müəyyənləşdirilə biləcəyi barədə ehtimallar səslənir.
Nəşrlər eyni zamanda qeyd edir ki, tərəflər görüş gündəliyini fərqli şəkildə təqdim edirlər. Vaşinqton ilkin etibarda Ukraynanı müzakirə etməyəcəyini bildirsə də, sonradan Tramp münaqişənin müzakirə olunacağını bəyan edib. Pеkin isə ukrayna məsələsini Çinin həll etməli olduğu problem hesab etmir. Kremlin açıqlamasında gündəliyin hələ tam razılaşdırılmadığı, lakin Ukraynanın müzakirədən kənarda qalmasının çətin olacağı vurğulanıb. Danışıqların “bir saatdan artıq olmayan” müddətə nəzərdə tutulduğu bildirilir.
Al Jazeera-nın təhlilinə görə, görüş dünya siyasətinə, təhlükəsizliyə, ticarətə və nüvə vəziyyətinə aid geniş spektri əhatə edəcək; ekspertlər onu 1945-ci il Yalta konfransı ilə müqayisə etsələr də, bu üç dövlətdə fərqli maraqlar olduğu üçün böyük şaquli razılaşmalar gözləmək çətindir.
Reuters xəbər verir ki, Putin APEC liderlərinin sammitində şəxsən 2017-ci ildən sonra ilk dəfə iştirak edir. Həmin vaxt o, Vyetnamın Dananq şəhərində Trampla görüşmüşdü. 2025-ci ildə Trampın Ağ Evə qayıtmasından sonra Moskva diplomatik uğurlar qazanıb və Rusiya bu görüşü yeni formalaşan çoxqütblü dünya nizamının tərkib hissəsi kimi təqdim edir.
Foreign Policy isə yazır ki, Si Cinpin sammitdə aktiv diplomatik oyun göstərir, ABŞ-ın proteksionizmini tənqid edir və Çinin çoxqütblü dünya və açıq ticarətə tərəfdarı olduğunu vurğulayır; Pеkin eyni zamanda sabit və etibarlı iqtisadi tərəfdaş imicini möhkəmlətməyə çalışır.
Mənbələrə görə, Tramp görüşdən siyasi qələbə əldə etmək və ABŞ-ın Çinə münasibətdə mövqeyini gücləndirmək, eləcə də Çinin İranda gərginliyin həllində köməyi üçün ümid bəsləyir. Putin isə əsas diqqəti Ukraynaya yönəldib, Moskva amerikalıların Kievə dəstəyinin azaldılmasını və yeni sanksiyaların qarşısının alınmasını istəyir. Hər üç liderin iştirakı isə həm Çin, həm də Rusiyanın beynəlxalq statusunu gücləndirir və onların dünya siyasətində rolunu nümayiş etdirir.
Xarici media materiallarında görüşün qlobal nəticələri barədə müxtəlif qiymətləndirmələr yer alır; bəzi müşahidəçilər görüşün çox şeyi dəyişə biləcəyini, digərləri isə məsələlərin mürəkkəbliyi və tərəflərin fərqli maraqları səbəbindən məhdud nəticələr gözlədiklərini bildirirlər.