QafqazNews Manset.az-a istinadən xəbər verir ki, 20 noyabr Ağdamın Azərbaycana qaytarılmasının və şəhərdə bərpa mərhələsinin başlanmasının ildönümüdür. Qarabağın mərkəzində yerləşən Ağdam tarixi, təbii sərvətləri və mədəni irsi ilə tanınır.
1993-cü il iyulun 23-də 42 gün davam edən döyüşlərdən sonra rayonun böyük hissəsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarətinə keçib. İşğal altında 882 kvadratkilometr ərazi, rayon mərkəzi və 90 kənd qalıb. 128 min sakin yurdunu tərk edərək məcburi köçkün düşüb.
İşğal zamanı yaşayış məntəqələri, sosial-iqtisadi infrastruktur, tarixi və dini abidələr dağıdılıb, talan edilib. Rayonun 74 məktəbi, 271 mədəniyyət evi, 12 sənaye obyekti və digər müəssisələri məhv olunub. Ağdam Çörək Muzeyi də dağıntılara məruz qalıb. Rayon uğrunda döyüşlərdə 6 mindən artıq insan şəhid olub.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü il iyulun 29-da qəbul etdiyi 853 saylı qətnamədə işğalçı qüvvələrdən Ağdamı və Azərbaycanın digər işğal olunmuş ərazilərini dərhal, tam və qeyd-şərtsiz tərk etmək tələb edilirdi. Ermənistan qətnamənin tələblərini yerinə yetirməyib.
2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun qazandığı Zəfər bölgədə vəziyyəti dəyişib. Noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq, həmin ayın 20-də Ağdam Azərbaycana təhvil verilib və uzun sürən işğal başa çatıb. Prezident İlham Əliyevin 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı sərəncamla azad edilmiş ərazilərin şəhər günləri təsis olunub; 20 noyabr Ağdam Şəhəri Günü elan edilib.
Azadlıqdan sonra şəhərin bərpası dövlət siyasətinin prioritetləri sırasına daxil edilib. Nazirlər Kabinetinin 2022-ci il avqustun 16-da qəbul etdiyi qərarla Ağdamın 2040-cı ilədək inkişaf planı təsdiqlənib. Sənəddə müasir memarlıq, ekoloji tarazlığın qorunması, yaşıllıqların artırılması və yeni infrastrukturun qurulması nəzərdə tutulur. Gələcəkdə şəhərdə 100 min nəfərin yaşaması planlaşdırılır.
Quruculuq işləri rayonun kəndերում də aparılır. Kəngərli, Xıdırlı və Sarıcalıda yaşayışın bərpası üzrə mühüm nəticələr əldə edilib, başqa kəndlərdə layihələr davam edir. İndiyədək Ağdam şəhəri ilə həmin üç kənddə ümumilikdə 2 146 ailə, yəni 8 300 nəfər məskunlaşıb.
İqtisadi inkişafda 2021-ci il mayın 28-də Prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə yaradılan Ağdam Sənaye Parkı rol oynayır. 190 hektar ərazini tutan park yerli istehsalı və sahibkarlığı dəstəkləməklə yanaşı, iş yerlərinin açılmasına xidmət edir. Burada 37 rezident və iki qeyri-rezident qeydiyyatdan keçib. Müəssisələrə qoyulan sərmayə 192,6 milyon manata çatıb, daimi iş yerlərinin sayı isə 1 000-i ötüb.
Nəqliyyat imkanları 2025-ci il mayın 10-da Ağdam Dəmir Yolu və Avtovağzal Kompleksinin açılması ilə genişlənib. Müasir məkan dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatını bir qovşaqda birləşdirir.
Ağdamda məktəblər, bağçalar, səhiyyə müəssisələri və yaşayış binaları tikilir. 210 çarpayılıq Rayon Mərkəzi Xəstəxanasının inşası davam edir. “Aghdam City Hotel” və “Hilton Garden Inn Agdam” hotellərinin fəaliyyətə başlaması turizm potensialının inkişafına töhfə verir.
Tarixi irsin bərpası da yenidənqurmanın tərkib hissəsidir. İmarət Kompleksi 2024-cü il sentyabrın 19-da bərpadan sonra istifadəyə açılıb. Ağdam Cümə məscidi və Qiyaslı məscidində də bərpa işləri tamamlanaraq obyektlər yenidən istifadəyə verilib.
2025-ci il mayın 10-da açılan Ağdam Muğam Mərkəzində 474 yerlik konsert salonu, 15 dərs otağı və 615 tamaşaçı tutumlu açıq amfiteatr var. Mərkəz muğamın qorunması, öyrədilməsi və təbliği məqsədi daşıyır.
İmarət Kompleksində Qarabağ atlarının nümayişi, Şahbulaq qalasının tarixinin tanıdılması və digər mədəni təşəbbüslər də bölgənin turizm imkanlarını genişləndirir.
Bu gün Ağdamda bərpa işləri, yeni müəssisələrin yaradılması, eləcə də sosial və mədəni obyektlərin istifadəyə verilməsi davam edir. 20 Noyabr – Ağdam Şəhəri Günü şəhərin azad edilməsini, tarixi Zəfəri və Böyük Qayıdışı simvolizə edir.