QafqazNews Haber Global-a istinadən xəbər verir ki, İran Məclisi 90-cı Maddə Komissiyasının sədr müavini Hüseyn Əli Hacı Dəligəni Devrim Keşikçiləri Ordusuna yaxın Fars Xəbər Agentliyinə verdiyi açıqlamada ölkənin nükleer silaha sahib olması gərəkdiyini bildirib.
Hacı Dəligəni açıqlamasında “Bu gün xalqın tələblərindən biri İslam Respublikası inancları və raketləri ilə yanaşı nükleer bomba istehsal etməsi və bu silaha sahib olmasıdır” deyərək, İranın bu qabiliyyətə malik olması lazım olduğunu vurğulayıb. O, bu silahın istifadə olunub-olmamasının ayrı məsələ olduğunu əlavə edib.
Millət vəkili nükleer silah əldə etmə qərarının “uyğun vaxtda” verilə biləcəyini söyləyib və bu barədə son sözün dini lidərə aid olduğunu qeyd edib. Hacı Dəligəni İranın geniş coğrafi ərazisinin və nükleer hücumun yaratacağı ciddi nəticələrin düşmənləri belə bir hücumdan çəkindirəcəyini də iddia edib.
Hacı Dəligəniyə dair açıqlamalar İranda nükleer silah əldə edilməsini dəstəkləyən siyasi və təhlükəsizlik dairələrinin çağırışlarının artdığı bir dövrə təsadüf edir. Bəzi millət vəkilləri ölkənin nükleer silah istehsalını və Nüvə Silahlarının Yayılmasının Qarşısının Alınması Müqaviləsindən (NPT) çıxmasını müdafiə edir. Bu çevrələr ABŞ və İsrailin İranın nükleer obyektlərinə yönələn hücumlarını əsas gətirərək mövcud nükleer siyasətin ölkənin təhlükəsizliyini təmin etmədiyini bildirirlər.
İranın Mütəxəssislər Məclisi də cümə günü bəyanat verərək NPT-dən çıxmaq seçiminin və müdafiə doktrininin gözdən keçirilməsinin müzakirə edilməsini tələb edib, bunu “qaçınılmaz zərurət” və “ümumi, milli tələb” kimi qiymətləndirib.
Təhsil və xarici siyasətdə ziddiyyətli mesajlar da diqqət çəkir. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəkayi ölkənin NPT-yə tərəfdaş qalacağını və müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməyə məsul olduğunu bildirib, eyni zamanda nükleer doktrinin dəyişdirilməsi müzakirəsini “həqiqi gündəm” adlandırıb. İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Məhsin Rızaei isə Tahranın nükleer doktrində yeni qərar qəbul etmədiyini, lakin ölkəyə yeni bir müharibə impus verilsə mövzunun gündəmə gələ biləcəyini söyləyib.
Bu açıqlamalar rəsmi Bakının deyil, İran rəhbərliyinin hələlik rəsmi nəsihət vermədiyini, lakin əvvəllər açıqca dilə gətirilməsi mübahisəli olan seçimin siyasi gündəmdə daha çox yer tutduğunu göstərir. İran daxilində bəzi millət vəkilləri və siyasi xadimlər ölkənin təhlükəsizliyi üçün nükleer silah əldə etməsinin vacib olduğunu müdafiə edirlər.
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) son hesabatında isə İranda nəzarət məsələlərinin problemli olduğu vurğulanır. Agentlik bəyan edib ki, İranın sülh məqsədli istifadə edəcəyini bildirdiyi nüvə materiallarının başqa məqsədlərlə istifadə edilmədiyi təsdiqlənə bilməyib və bir ildən çoxdur ki, yüksək zənginləşdirilmiş uranyum ehtiyatına dair məlumat ardıcıllığını itirib.
BAEA-nın 2025-ci ilin iyununa dair əvvəlki qiymətləndirməsinə görə, İranda səviyyəsi 60 faiz zənginləşdirilmiş 440,9 kiloqram uranyum mövcud olub. Nükleer silah istehsalında istifadə olunan uranyumun zənginləşmə dərəcəsi təxminən 90 faiz səviyyəsindədir.
İranda nükleer silah əldə etmə müzakirələri ölkənin sabiq dini lideri Əli Hamaneyin təxminən 20 il əvvəl verdiyi nükleer silah yasağıyla da ziddiyyət təşkil edir. Hamaney o zaman nüvə silahlarının istehsalını, saxlanmasını və istifadəsini İslam dini baxımından qadağan edən fətva vermiş və Tehran hakimiyyəti bu yanaşmanı proqramının sülh məqsədli olduğunun nümunəsi kimi beynəlxalq platformalarda təqdim etmişdi.