QafqazNews Demokrat.az-a istinadən xəbər verir ki, Azərbaycanda Özəl Məhkəmə Ekspertlərinin Palatasının yaradılması məhkəmə-hüquq islahatları çərçivəsində ekspertiza sahəsinin inkişafında yeni mərhələ kimi qiymətləndirilir. Fərdi çalışan özəl ekspertlərin vahid peşə qurumunda birləşməsi onların müstəqilliyinin qorunmasına və məhkəmələrə təqdim edilən rəylərin etibarlılığına dair tələblərin müəyyənləşməsinə xidmət edəcək.

Məhkəmə Ekspertizası Xidmətlərinin direktoru Xəyyam İsgəndərov Palatanın fəaliyyət istiqamətləri, ekspertlərin tərəfsizliyinin təmin olunması, qeyri-peşəkar rəylərə görə görülə biləcək tədbirlər və dövlət-özəl sektor əməkdaşlığı barədə danışıb.

İsgəndərovun sözlərinə görə, Palata fərdi və pərakəndə fəaliyyəti vahid peşə qaydaları və institusional nəzarətlə əvəzləməyi hədəfləyir. Məqsəd ekspertlərin sayını çoxaltmaq yox, məhkəmə işlərinin nəticələrinə təsir edən rəylərin keyfiyyətini və etibarlılığını artırmaqdır.

O bildirib ki, özəl ekspertlər indiyədək metodoloji çətinlikləri əsasən təkbaşına həll etməli olublar. Palata həmin məsələlərin ümumi peşə müzakirəsinə çıxarılmasına, metodiki yanaşmaların uyğunlaşdırılmasına və təcrübə mübadiləsinə şərait yaradacaq. Rəylərin əsaslandırılması üçün aydın meyarların müəyyən edilməsi məhkəmələrə təqdim olunan sənədlərin hüquqi əhəmiyyətini yüksəldəcək.

Ekspertlərin obyektivliyindən danışan Xəyyam İsgəndərov qeyd edib ki, müstəqillik sifarişçidən maliyyə asılılığı ilə deyil, qanun qarşısında məsuliyyət və peşə etikası ilə müəyyən olunur. Ekspertin işi tərəfin istəyinə uyğun nəticə vermək deyil, təqdim edilən materialları xüsusi biliklər əsasında araşdıraraq obyektiv nəticəyə gəlməkdir. Peşəkar nüfuz müraciətin kimdən gəlməsindən yox, araşdırmanın qərəzsizliyindən və nəticələrin yoxlanıla bilməsindən asılı olmalıdır.

Palata bu müstəqilliyi maraqlar toqquşmasına nəzarət, tədqiqatın sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsi, habelə metodiki və hüquqi dəstək vasitəsilə qorumağı planlaşdırır. Ekspert işə başlamazdan əvvəl tərəflərlə mümkün əlaqələrini qiymətləndirməli və etik kodeksə riayət etməlidir. O, yalnız mövcud sübutların əsas verdiyi elmi nəticəni yazmalı, qeyri-müəyyənlikləri isə rəydə göstərməlidir. Kənar təzyiqlə üzləşən mütəxəssisə qurumun hüquqi və metodiki yardım göstərməsi nəzərdə tutulur.

İsgəndərov müxtəlif ixtisasların fərqli metodologiyalar tələb etdiyini vurğulayıb. Bu səbəbdən Palata bütün sahələr üçün vahid şablon tətbiq etmək əvəzinə, ixtisaslara uyğun təlim modulları və praktiki nümunələrin təhlili sistemini quracaq. Rəqəmsal sübutların araşdırılması, müasir laboratoriya təhlilləri və beynəlxalq ekspertiza standartlarının tətbiqi əsas istiqamətlər sırasındadır.

Ekspert rəydə tədqiqatın gedişini, istifadə etdiyi cihaz və metodları, eləcə də seçilən üsulun məhdudiyyətlərini sənədləşdirməlidir. Xidmət rəhbəri davamlı təhsil və sertifikatlaşdırmanın keyfiyyətsiz rəylərin yayılmasının qarşısını alacağını bildirib.

Palatanın ekspertlərin hüquqlarını qorumaqla yanaşı, pozuntulara görə tədbir görməsi məsələsinə toxunan İsgəndərov obyektiv araşdırma və təqsirsizlik prezumpsiyasını əsas götürüb. Məhkəmə prosesində məğlub olan tərəfin şikayət verməsi özlüyündə ekspertin qayda pozduğunu göstərmir. Əsassız irad və təzyiqlər zamanı Palata üzvünün hüquqlarını müdafiə edəcək. Bilərəkdən yanlış rəy, metodologiyanın kobud pozulması və ya etik qaydalara əməl edilməməsi isə intizam tədbirlərinə səbəb ola bilər.

Xəbərdarlıqdan fəaliyyətin dayandırılmasına qədər nəzərdə tutulan tədbirlər pozuntunun ağırlığı və nəticələri nəzərə alınmaqla tətbiq ediləcək. Qərar verilməzdən əvvəl ekspertin izahatı dinlənilməli, prosedur şəffaf olmalıdır. İsgəndərovun fikrincə, burada əsas məqsəd cəza vermək deyil, özəl ekspertizaya ictimai etimadı qorumaqdır.

Məhkəmə Ekspertizası Xidmətlərinin Palata ilə əməkdaşlığından danışan direktor yeni qurumun ilk mərhələsində şəffaf idarəetmə, maliyyə intizamı və səlahiyyətlərin dəqiq bölgüsünün vacibliyini vurğulayıb. Palatanın nəticələri keçirilən tədbirlərin sayı ilə deyil, ekspertlərə gündəlik işində verdiyi real dəstək, vahid metodiki bazaya çıxış və qanunvericilik təşəbbüslərinin keyfiyyəti ilə qiymətləndirilməlidir.

Xidmət özəl ekspertiza sektorunu rəqib yox, ədalət mühakiməsinin keyfiyyətinə töhfə verən tərəfdaş hesab edir. Qurum qanunvericiliyin imkan verdiyi çərçivədə elmi-metodiki təcrübəsini bölüşməyə, peşəkar müzakirələrə və ümumi keyfiyyət standartlarının hazırlanmasına dəstək göstərməyə hazırdır.

İsgəndərov uzunmüddətli məqsədin dövlət və özəl ekspertlərin imzalarının məhkəmələrdə eyni peşəkarlıq və etibarlılıq göstəricisi kimi qəbul olunması olduğunu deyib. O, Mərkəzin Palatanın fəaliyyətində fəal iştirakını və təklif yaranarsa, idarəetmə sistemində təmsil olunmasını da nəzərdə tutduqlarını bildirib.