QafqazNews Oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, maliyyə dələduzlarının əsas hədəfi banklardan daha çox onların müştəriləridir. “Kapital Bank”ın Təhlükəsizlik departamentinin direktor müavini Emil Qasımov bildirir ki, fırıldaqçılar insanları məlumatlarını açıqlamağa, saxta keçidlərə daxil olmağa və ya pullarını başqa hesaba köçürməyə sosial manipulyasiya ilə sövq edirlər.
Zəng edən şəxs özünü bank işçisi, texniki dəstək əməkdaşı, dövlət qurumunun nümayəndəsi və ya başqa etibarlı biri kimi göstərə bilər. Hesabın təhlükədə olduğu, kartdan şübhəli əməliyyat aparıldığı və ya dərhal tədbir görülməsə hesabın bağlanacağı kimi sözlər insanı təzyiq altında qərar verməyə vadar edir. Bəzən isə qısa müddətə qazanc vəd edilərək tələsik ödəniş etməyə çağırırlar.
Qasımovun sözlərinə görə, FTB bank hesablarının ələ keçirilməsində saxta zənglər, mesajlar, bankı təqlid edən saytlar və sosial mühəndislik üsullarından istifadə olunduğunu bildirir. “UK Finance” də müştərilərin özləri ödənişi təsdiqləməyə razı salındığı halların çoxaldığını qeyd edir.
Şошу yaradan tələblər, məsələn, telefonu bağlamamaq və dərhal hərəkət etmək çağırışları şübhə doğurmalıdır. Eyni zamanda, baş verənləri heç kimə deməməyi tələb etmək də xəbərdarlıq əlamətidir: dələduzlar qurbanlarının başqaları ilə məsləhətləşməsinin qarşısını almağa çalışırlar.
Pulunuzu qorumaq bəhanəsi ilə “təhlükəsiz hesaba” köçürməyinizi istəyənlərə inanmaq olmaz. Xüsusən depozitdəki vəsaiti nağdlaşdırıb terminal vasitəsilə başqa hesaba göndərmək tələbi dələduzluq əlamətidir. Kartın PIN-i, CVV-kodu, parol və SMS-lə gələn birdəfəlik təsdiq kodu da heç kimlə paylaşılmamalıdır. Tələbin səbəbi aydın deyilsə, əməliyyatı dayandırıb bankla əlaqə saxlamaq lazımdır.
Zəng edən şəxsin bank və ya hüquq-mühafizə orqanı adından danışdığını deməsi, bankın adını və bəzi məlumatlarınızı bilməsi, hətta ekranda tanış nömrənin görünməsi onun şəxsiyyətini təsdiqləmir. Tanışınızın adından və ya səsi ilə də gözlənilməz zəng və mesaj gələ bilər. Şübhə yarandıqda söhbəti bitirib qurumla müstəqil şəkildə rəsmi əlaqə vasitəsilə danışmaq tövsiyə olunur; zəng edən şəxsin verdiyi nömrəyə geri zəng etmək olmaz.
“Kapital Bank” və ya “Birbank” adından zəng edən şəxsin kimliyini tətbiqdə görünən bildirişlə yoxlamaq mümkündür. Qarşı tərəfdən bank əməkdaşı olduğunu təsdiqləyən bildiriş göndərməsini istəyin. Bildiriş görünməzsə, danışığı dayandırın. Bank adından göndərilən linkləri açmaq əvəzinə, məlumatı tətbiqdən və ya əvvəlcədən məlum olan rəsmi kanaldan yoxlamaq lazımdır.
OTP kodu bank sistemində konkret əməliyyatı və ya girişi təsdiqləyən əlavə təhlükəsizlik vasitəsidir. Dələduz onu əldə etməklə sizin adınızdan əməliyyatı təsdiqlətməyə çalışa bilər. Məsələn, kodun əməliyyatı ləğv etmək üçün lazım olduğunu deyə bilərlər, halbuki mesajdakı kod əməliyyatın təsdiqinə aid ola bilər. Özünüz başlamadığınız əməliyyat üçün kod alırsınızsa, onu paylaşmayın və təsdiq verməyin.
Bəzi hallarda köçürməni müştəri özü həyata keçirir, ancaq bunu dələduzun təsiri altında edir. Bank sistemində əməliyyatı müştərinin aparması görünsə də, qərarın arxasında manipulyasiya dayana bilər. Qasımov təhlükəsizlik səbəbindən bankların konkret aşkarlama qaydalarının açıqlanmadığını deyib. Onun sözlərinə görə, “Kapital Bank” əməliyyatları sutka boyu izləyən süni intellekt əsaslı texnologiyalardan istifadə edir və şübhəli fəaliyyət müəyyən ediləndə müdaxilə olunur. Müdafiə ISO 27001, PCI DSS və NIST CSF prinsiplərinə əsaslanır.
Şübhəli keçidə daxil olmusunuzsa, məlumat və ya OTP kodu paylaşmısınızsa, yaxud pul köçürmüsünüzsə, vaxt itirmədən bankın rəsmi kanalı ilə əlaqə saxlayıb baş verənləri dəqiq izah edin. Yanlış məlumat bankın müdaxiləsini gecikdirə bilər. Sonrakı addımlar bankın və ya hüquq-mühafizə orqanlarının göstərişi ilə atılmalıdır. Pulu geri qaytarmaq vədi ilə əlavə ödəniş istəyənlərə də ehtiyatla yanaşın; zərərçəkənlər yenidən hədəfə çevrilə bilər. “196” çağrı mərkəzində fraud halları ilə məşğul olan xüsusi komanda fəaliyyət göstərir.
Qasımov dələduzluqdan qorunmaq üçün “Dayan, Düşün, Dəqiqləşdir” qaydasını xatırlatmağı məsləhət görür. Tələsdirən zəng və ya mesaj aldıqda istənilən əməliyyatı dərhal yerinə yetirməyin. Sizdən nə istəndiyini və bunun niyə təcili olduğunu düşünün, pul, kart məlumatı və ya təsdiq kodu tələb edilib-edilmədiyini yoxlayın. Daha sonra qarşı tərəfin verdiyi nömrə və linkdən istifadə etmədən bankla rəsmi kanalı vasitəsilə əlaqə saxlayın.