QafqazNews Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, məhkəmənin vətəndaşın xeyrinə qərar çıxarması onun icrasının dərhal təmin ediləcəyi demək deyil. Qərar qüvvəyə mindikdən sonra icra prosesi aylarla ləngiyə, borcun tutulması üçün addımlar atılmaya və icra məmuru müraciətləri lazımi qaydada cavablandırmaya bilər. Bu vəziyyət həm vətəndaşların narazılığına, həm də məhkəmə qərarlarının icra səmərəliliyinə dair suallara səbəb olur.
İcra məmuru üzərinə düşən vəzifələri yerinə yetirmədikdə vətəndaşın Ədliyyə Nazirliyinə, yoxsa məhkəməyə müraciət etməsi məsələsinə hüquqşünas Tağı Hüseynov aydınlıq gətirib. O bildirib ki, icra məmurunun davranışından və ya fəaliyyətsizliyindən şikayət üçün iki fərqli mexanizm mövcuddur.
Vətəndaş Ədliyyə Nazirliyinin aidiyyəti strukturuna müraciət edə bilər. Şikayət araşdırıldıqdan sonra icra məmurunun işində qanun pozuntusu və ya xidməti nöqsan aşkarlanarsa, müvafiq tədbirlər görülməsi mümkündür. Hüseynovun sözlərinə görə, icra və probasiya sahəsinə nəzarət edən qurumlar icra məmurlarının fəaliyyətini yoxlaya, nöqsanlarla bağlı tədbir görə və zərurət yaranarsa, intizam məsuliyyəti məsələsini qaldıra bilərlər.
Hüquqşünas bəzi hallarda məhkəməyə şikayət etməyin hüquqların qorunması baxımından daha təsirli ola biləcəyini qeyd edib. Nazirliyə ünvanlanan müraciətin araşdırılmasının bütün mərhələlərində vətəndaşın iştirakı təmin olunmaya bilər. Toplanan sənədlər və yoxlamanın gedişi barədə onun məlumatı da məhdud qala bilər. Məhkəmə prosesində isə vətəndaş iştirak edir, icra məmurunun izahatlarını öyrənir və öz mövqeyini təqdim edə bilir.
Məhkəmə araşdırması çərçivəsində icra məmurundan konkret icra işi üzrə görülmüş tədbirlər barədə izahat və sənədlər istənilə bilər. Borcun alınması üçün hansı addımların atıldığı, borclunun əmlak durumunun araşdırılıb-araşdırılmadığı, sorğuların göndərilib-göndərilmədiyi və qərarın icrası üçün hansı işlərin görüldüyü araşdırmanın mövzusuna çevrilə bilər. Vətəndaş isə təqdim olunan materiallarla tanış olub, izahatlara münasibət bildirərək öz dəlillərini irəli sürə bilər.
Hüseynovun vurğuladığına görə, məhkəmə baxışının üstünlüklərindən biri tərəflərin prosesdə iştirak etməsi, eləcə də icra məmurunun hərəkətlərinə hüquqi qiymət verilməsidir. Vəzifə borclarının yerinə yetirilmədiyi, tələb olunan icra tədbirlərinin görülmədiyi və ya onların qanuna uyğun aparılmadığı müəyyənləşərsə, məhkəmə müvafiq qərar qəbul edə bilər. Qanunsuz hərəkət və ya hərəkətsizlik təsdiqləndiyi halda pozuntunun aradan qaldırılması üçün hüquqi əsas yaranır; zəruri olduqda aidiyyəti qurumların məlumatlandırılması da nəzərdən keçirilə bilər.
Hüquqşünas bildirib ki, narazı vətəndaşlar hüquqlarını qorumaq üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şikayət vasitələrindən yararlana bilərlər. Ədliyyə Nazirliyinə müraciət xidməti nəzarət və intizam tədbirləri ilə bağlı əhəmiyyət daşıyır, məhkəməyə şikayət isə icra məmurunun hərəkətinin və ya hərəkətsizliyinin qanuniliyinin yoxlanmasına şərait yaradır.
Məhkəməyə müraciət edilərkən aidiyyət, prosessual tələblər və qanunla müəyyən edilmiş müddətlər gözlənilməlidir. Şikayətin təmin olunması məhkəmə qərarının dərhal və faktiki icra ediləcəyinə öz-özlüyündə zəmanət vermir.