QafqazNews Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, Urmiya gölündə suyun həcmi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bir neçə dəfə artıb, Xəzər dənizində isə səviyyənin enməsi davam edir. Hava və iqlim məsələləri üzrə ekspert Cavid Hüseynov bildirib ki, Xəzərin səviyyəsində yaxın müddətdə yüksəliş gözləmək real deyil.
Onun sözlərinə görə, Urmiya gölü kiçik və qapalı su hövzəsi olduğundan bol yağıntılar, bəndlərdən suyun buraxılması və kanalların təmizlənməsi nəticəsində bir neçə mövsüm ərzində su həcmi arta, gölün sahəsi genişlənə bilər. Xəzər isə dünyanın ən böyük qapalı su hövzəsidir və onun səviyyəsini qısa müddətdə, yaxud lokal tədbirlərlə dəyişmək mümkün deyil.
Hüseynov Urmiyadakı son artımı intensiv yağışlar, sellər və su anbarlarından gölə su verilməsi kimi müvəqqəti hidrometeoroloji amillərlə əlaqələndirib. Uzunmüddətli iqlim meyli dəyişməzsə, hazırkı bərpanı davamlı saymaq olmaz.
Ekspert Xəzərin səviyyəsinin sürətlə enməsini qlobal iqlim dəyişikliyi fonunda buxarlanmanın artması, eləcə də əsas qidalandırıcı çay olan Volqa üzərində insan fəaliyyətinin yaratdığı yüklə izah edib. Buraya su anbarlarının və kənd təsərrüfatında su istifadəsinin artması daxildir. Qlobal istiləşmə Xəzərin səthindən buxarlanmanı da sürətləndirir.
Urmiya gölü ilə Xəzər arasında birbaşa yerüstü su bağlantısı yoxdur. Buna görə Urmiya hövzəsində yağıntıların çoxalması Xəzərə tökülən Volqa, Kür, Ural və başqa çayların su rejiminə təsir etmir, göldəki artım Xəzərin su balansını dəyişmir.
Cavid Hüseynov yaxın gələcəkdə Xəzərin dayazlaşmasının tam qarşısını almağı real hesab etmir. Bununla belə, prosesin təsirini azaltmaq və səviyyə dəyişikliklərinə uyğunlaşmaq mümkündür.
Ekspertin fikrincə, Xəzəryanı beş ölkə — Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan, Türkmənistan və İran — dənizə tökülən çaylardan, xüsusən Volqa və Kürdən su götürülməsinə dair ümumi kvotalar müəyyənləşdirməlidir. Suya qənaət edən müasir suvarma üsulları Xəzəri qidalandıran çayların hövzələrində də geniş yayılmalıdır.
Xəzərin səviyyəsini süni şəkildə artırmaq mümkün olmadığından, limanların, sahil infrastrukturunun və ekosistemin dəyişən su səviyyəsinə uyğunlaşdırılması əsas istiqamət olmalıdır.
