QafqazNews Manset.az-a istinadən xəbər verir ki, səhər bağçaya getmək istəməyən və qapıda ağlayan uşaq çox vaxt şıltaqlıq etmir, yeni mühitə alışmağa çalışır. Bu mərhələ adətən iki-dörd həftə çəkir.
Bağçaya başlamaq uşağın gündəlik həyatında ciddi dəyişiklik yaradır: yeni insanlar, başqa rejim, fərqli yeməklər və səs-küy onun üçün tanış deyil. Uşaq valideyninin geri dönəcəyinə əmin olmaq istəyir və ayrılıqla bağlı narahatlığını ağlamaqla göstərə bilər. Böyüklərin məqsədi onu sözlərlə razı salmaqdan çox, ayrılığı daha rahat və proqnozlaşdırıla bilən etməkdir.
**Uşaq bağçaya niyə etiraz edir?**
Üç-dörd yaşına qədər uşaqlar valideynlərinin mütləq qayıdacağını tam anlamaya bilərlər. Bu səbəbdən ayrılıq onlara uzun sürəcək, hətta daimi olacaq kimi görünə bilər. Tanımadığı tərbiyəçilər, yeni tualet, ümumi yemək saatları və fərqli qaydalar da narahatlığı artırır.
Evdə sakitliyə öyrəşmiş uşaq bağçadakı səs-küydən yorula bilər. Bazar ertəsi və xəstəlikdən sonra bağçaya qayıdanda etiraz daha qabarıq görünə bilər. Narahatlığın konkret səbəbi də ola bilər: tərbiyəçinin yüksək səslə danışması, başqa uşaqla mübahisə və ya tualetə vaxtında çata bilməyəcəyindən qorxmaq.
Uşağı səhər qapıda razı salmağa çalışmaq əvəzinə, onu narahat edən məsələni öyrənmək daha faydalıdır. Bu barədə axşam evdə, sakit şəraitdə danışmaq münasibdir. Valideynlər yuxu rejimini və səhər hazırlığındakı tələskənliyi də nəzərə almalı, göz yaşlarını manipulyasiya və ya şıltaqlıq saymamalıdırlar.
**Səhər ayrılığını necə rahatlaşdırmaq olar?**
Hazırlığa əvvəlki axşamdan başlamaq, uşağın geyimini və çantasını öncədən hazır etmək səhər tələskənliyini azalda bilər. Sağollaşma qısa və sakit keçməlidir. Valideyn uşağı qucaqlayıb hər gün eyni sözlərlə vidalaşa bilər. Sağollaşandan sonra dəfələrlə geri qayıtmaq ayrılığı uzada bilər.
Uşaqdan gizlincə getmək düzgün deyil: bu, valideynə olan etimadı zəiflədə bilər. Özünü rahat hiss etməsi üçün sevdiyi balaca oyuncağı, dəsmalı və ya ailə şəklini özü ilə aparmasına icazə vermək olar.
Uşağı hər gün əvvəlcədən razılaşdırılmış vaxtda götürmək vacibdir. İlk günlərdə onu günorta yuxusuna qalmadan evə aparmaq məqsədəuyğun ola bilər. Həmçinin ilk həftələrdə bağçaya eyni şəxsin aparması uyğunlaşmanı yüngülləşdirə bilər.
**İlk həftələrdə hansı yanaşma uyğundur?**
Bağçada qalma müddətini tədricən artırmaq tövsiyə edilir. İlk günlər uşaq iki-üç saat qala, sonrakı mərhələdə isə nahar vaxtına qədər bağçada ola bilər. Yeni mühitə alışdıqca və səhərlər ağlama azaldıqca müddəti uzatmaq mümkündür.
Axşam uşağa gün ərzində baş verənlər barədə konkret suallar vermək onun yaşadıqlarını anlamağa kömək edir. “Bu gün nə yedin?”, “Kiminlə oynadın?” və “Hansı oyuncağı bəyəndin?” kimi suallar “Günün necə keçdi?” sualından daha ətraflı cavab almağa şərait yarada bilər.
Evdəki yuxu və qidalanma saatlarını bağçanın rejiminə yaxınlaşdırmaq faydalıdır. Həftəsonu uşağın oyanma vaxtını bir saatdan artıq dəyişməmək məsləhət görülür. Bağçanı cəza kimi göstərmək və onunla qorxutmaq olmaz. Əvəzində uşağın kiçik nailiyyətləri — gödəkçəsini özü çıxarması, dolabını tapması və ya yaşıdları ilə ünsiyyət qurması — müsbət qarşılanmalıdır. Hər gün eyni qaydada vidalaşmaq təhlükəsizlik hissini gücləndirə bilər.
**Hansı hallarda mütəxəssisə müraciət edilməlidir?**
Bağça ilə bağlı narahatlıq iki ay ərzində azalmırsa, məsələni daha ciddi qiymətləndirmək lazımdır. Səhər bağçaya getməzdən əvvəl qusma, hər gün təkrarlanan güclü qorxu və narahatlıq diqqət tələb edir.
Uşaq evdə də yeməkdən və yatmaqdan imtina edirsə, yaxud nitqində, tualet vərdişlərində və oyununda geriləmə yaranırsa, mütəxəssis məsləhəti vacibdir. Səbəb tərbiyəçi və ya başqa uşaqla münaqişə olduqda, bağça rəhbərliyi ilə danışmaq evdə uşağı razı salmaqdan daha təsirli ola bilər.
Belə vəziyyətlərdə pediatra və uşaq psixoloquna müraciət etmək lazımdır. Ağır hallarda uşağın başqa qrupa keçirilməsi və ya bağçaya başlamasının müvəqqəti təxirə salınması nəzərdən keçirilə bilər. Ciddi əlamətlər varsa, iki ay gözləmək tələb olunmur.
Uyğunlaşma çox vaxt iki-dörd həftəyə başa çatır, həssas və narahat uşaqlarda isə iki aya qədər uzana bilər. Əsas meyar müddət deyil, uşağın vəziyyətinin yaxşılaşmasıdır: həftələr keçdikcə ağlama və narahatlıq azalmalıdır.
Uşaq xəstədirsə, evdə qalması normaldır. Ancaq yalnız ağladığına görə onu hər dəfə bağçaya göndərməmək uyğunlaşmanı çətinləşdirə bilər. Güclü qorxu, təhlükəsizliklə bağlı problem və ya davamlı psixoloji narahatlıq olduqda isə uşağı məcbur etmədən əvvəl səbəbi araşdırmaq lazımdır.
Bağçaya gedib-getməmək ailənin imkanları və uşağın ehtiyacları nəzərə alınaraq müəyyənləşdirilir. Bağça gündəlik rejimə alışmaq, yaşıdlarla ünsiyyət qurmaq və sosial bacarıqları inkişaf etdirmək imkanı yaradır. Bununla belə, uşağın güclü narahatlığı və ya psixoloji vəziyyəti sağlamlığına mənfi təsir edirsə, bu amillər gündəlik iş rejimindən üstün tutulmalıdır.
Beləliklə, bağçaya getmək istəməmək çox vaxt şıltaqlıqdan deyil, valideyndən ayrılmaq qorxusundan qaynaqlanır. Qısa sağollaşma, uşağın sevdiyi əşyanı özü ilə aparması və onu hər gün eyni vaxtda götürmək uyğunlaşmanı asanlaşdıra bilər.
