QafqazNews Demokrat.az-a istinadən xəbər verir ki, iqtisadçı Asif İbrahimov Azərbaycanda yumurta istehsalının daxili tələbatı ödəmək potensialına malik olduğunu, lakin bu amilin qiymət sabitliyinə təkbaşına zəmanət vermədiyini bildirib.

İbrahimovun sözlərinə görə, yumurta gündəlik istehlak səbətinin mühüm məhsullarındandır və qiymət artımı, xüsusilə aztəminatlı ailələrin büdcəsinə birbaşa təsir edir. Buna görə də bazardakı dəyişikliklərə yalnız ticarət məsələsi kimi deyil, ərzaq təhlükəsizliyi, yerli istehsalın davamlılığı və əhalinin alıcılıq imkanları baxımından yanaşmaq lazımdır.

İqtisadçı qeyd edib ki, ümumi istehsal göstəricilərinin yüksək olması bazarda hər zaman yetərli təklif və rəqabətin mövcudluğu demək deyil. İstehsalın regionlar üzrə paylanması, təsərrüfatların gücü, məhsulun satış məntəqələrinə çatdırılması, mövsümi amillər və idxal olunan istehsal komponentləri ayrıca qiymətləndirilməlidir. Rəsmi göstəricilər daxili tələbatın ödənildiyini göstərsə belə, qiymət artımının qarşısını almaq üçün bazarda yetərli təklif olmalıdır.

Yumurta istehsalının maya dəyərinə təsir edən əsas amillərdən biri yemdir. Quşçuluqda işlədilən qarğıdalı, buğda, soya şrotu, vitamin-mineral əlavələri və başqa yem komponentlərinin əhəmiyyətli hissəsinin xaricdən alınması istehsalçıları dünya bazarındakı qiymət dəyişikliklərinə həssas edir. Logistika, enerji, əməkhaqqı, baytarlıq preparatları, qablaşdırma və avadanlıqların saxlanması da xərcləri artırır.

Asif İbrahimov bildirib ki, bahalaşan xərclər maya dəyərinə təsir edərək qiymətlərə təzyiq göstərə bilər. Bununla belə, xərc artımı pərakəndə qiymətin eyni ölçüdə yüksəlməsini avtomatik əsaslandırmır. İstehsalçıların gəlirliliyi, topdan və pərakəndə satış şəbəkələrinin qiymət siyasəti, vasitəçilərin sayı və ticarət əlavələri araşdırılmalıdır. Onun fikrincə, istehsaldan istehlakçıya qədər qiymətin necə formalaşması ilə bağlı yumurta bazarında şəffaflıq məsələləri var.

İqtisadçı hesab edir ki, aidiyyəti dövlət qurumları bazarı yalnız qiymət artımından sonra yoxlamamalıdır. Gündəlik istehsal, anbar ehtiyatları, satış, idxal və ixrac göstəriciləri, eləcə də istehsal güclərinin istifadəsi üzrə çevik monitorinq aparılmalıdır. İri istehsalçıların bazar payı, qiymətlərin eyni vaxtda dəyişməsi və mümkün süni təklif məhdudiyyətləri rəqabət qanunvericiliyi əsasında araşdırılmalıdır.

Uzunmüddətli sabitlik üçün yem istehsalının ölkə daxilində inkişafı da vacib istiqamət kimi göstərilib. İdxal yemindən asılılığın azaldılması məqsədilə yerli qarğıdalı və soya istehsalının artırılması, yem emalı müəssisələrinin qurulması, aqrar istehsalçılarla quşçuluq müəssisələri arasında uzunmüddətli təchizat müqavilələrinin təşviqi təklif olunur. Müasir texnologiyalara, məhsuldarlığın yüksəldilməsinə və enerji səmərəliliyinə yönələn investisiyaların dəstəklənməsi də qeyd edilib.

İbrahimovun qənaətinə görə, subsidiyalar, güzəştli kreditlər və investisiya təşviqləri istehsal gücünü artırmalı, maya dəyərini azaltmalı və bazardakı təklifi genişləndirməlidir. Dövlət dəstəyi alan iri müəssisələrin istehsal göstəriciləri və qiymət davranışı da iqtisadi təhlilə daxil edilməlidir. İctimai vəsaitlə dəstəklənən istehsalın nəticəsi istehlakçıya da çatmalıdır.

İqtisadçı yumurta kimi gündəlik tələbat mallarında qiymət sabitliyinin qorunmasını ərzaq siyasətinin vacib istiqaməti sayır. Bunun üçün rəqabətin gücləndirilməsi, istehsal xərclərinin azaldılması, idxal asılılığının tədricən aşağı salınması və qiymət zəncirinə nəzarətin artırılması zəruridir. Əks halda, yem və logistika xərcləri yüksəldikcə yük istehlakçıların üzərinə düşə bilər.

O bildirib ki, məhdud gəlirləri olan ailələr üçün əsas ərzaqların bahalaşması digər zəruri xərcləri də məhdudlaşdırır və sosial narazılıq yarada bilər. Buna görə qiymət artımının səbəbləri ümumi izahlarla kifayətlənmədən, rəqəmlər və iqtisadi təhlillər əsasında açıqlanmalıdır. İstehlakçıların bazardakı proseslər barədə məlumat almaq və ədalətli qiymət formalaşmasını tələb etmək hüququ var.