QafqazNews Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, beynəlxalq idarəetmə sistemləri üzrə mütəxəssis Asif İbrahimov 2027-ci ildə Azərbaycanda ərzaq, kənd təsərrüfatı məhsulları, dərmanlar, yanacaq və idxal mallarının bahalaşma riski ilə üzləşə biləcəyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, qiymətlərə təsir göstərə biləcək əsas amillərdən biri idxal inflyasiyası, digəri isə yerli istehsalın maya dəyərinin yüksəlməsidir. Ərzaq bazarında ət və süd məhsulları, bitki yağları, un və un məmulatları, şəkər, kartof, soğan və digər gündəlik istehlak mallarında qiymət təzyiqi yarana bilər. İstehsal, yem, gübrə, suvarma, enerji və logistika xərclərindəki dəyişikliklər də bu məhsulların qiymətinə təsir edə bilər. Bəzi ərzaqlar üzrə idxaldan asılılıq isə xarici bazarlardakı bahalaşmanın ölkə daxilində hiss olunmasına gətirib çıxara bilər.
İbrahimov kənd təsərrüfatında iqlim dəyişikliyi, su qıtlığı, quraqlıq və məhsuldarlığın azalmasının bazara çıxarılan məhsulun miqdarını məhdudlaşdıra biləcəyini qeyd edib. Xüsusilə meyvə-tərəvəz qiymətlərində mövsümi dəyişikliklər gözlənilir. Fermerlərin xərclərinin artması da sonradan istehlak qiymətlərinə yansıya bilər.
Dünya bazarlarında neft və neft məhsullarının qiymətindəki dalğalanmalar, beynəlxalq daşımaların və logistikanın bahalaşması müxtəlif sahələrə təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, Azərbaycanda benzin və dizelin pərakəndə satış qiymətləri dövlət tənzimləməsində olduğundan, dünya bazarındakı dəyişikliklər daxili yanacağın qiymətinin avtomatik artacağı demək deyil.
Ekspert dərman qiymətlərində də ayrı-ayrı dəyişikliklərin mümkün olduğunu söyləyib. Azərbaycanda dərman vasitələrinin qiymətləri Tarif Şurası tərəfindən tənzimlənir və buna görə bütün preparatların bahalaşacağını demək olmaz. Bununla belə, idxal dərmanlarının xammal, istehsal, daşınma və beynəlxalq təchizat xərcləri bəzi preparatların qiymətinə təsir edə bilər.
İdxal olunan qeyri-ərzaq məhsulları sırasında məişət texnikası, elektronika, geyim, ayaqqabı, avtomobil ehtiyat hissələri və tikinti materialları da risk altındadır. Onların qiymətləri xarici istehsal xərclərindən, daşınma tariflərindən, gömrük rüsumlarından və digər ölkələrdəki inflyasiyadan asılıdır. Manatın məzənnəsi sabit qalsa belə, ticarət tərəfdaşlarında qiymət artımı yerli bazara ötürülə bilər.
2027-ci il üzrə inflyasiya gözləntilərinə toxunan İbrahimov bildirib ki, dövlət büdcəsi layihəsində orta illik göstərici 5,3 faiz, Mərkəzi Bankın proqnozunda isə 5,9 faiz müəyyən edilib. Bu rəqəmlər bütün məhsulların eyni səviyyədə bahalaşacağını göstərmir: ayrı-ayrı qruplarda artım ümumi inflyasiyanı üstələyə və ya ondan aşağı qala bilər.
Mütəxəssis ərzaq inflyasiyasının 2027-ci ildə ciddi sosial-iqtisadi məsələlərdən biri olacağını vurğulayıb. Aşağı və orta gəlirli ailələrin büdcəsində ərzaq xərcləri əhəmiyyətli yer tutur. Ərzaq, dərman, nəqliyyat və kommunal xidmətlərə ayrılan vəsaitin artması digər ehtiyaclara yönəldilən məbləği azalda bilər. Əməkhaqqı və pensiyaların artımı gündəlik xərcləri qarşılamağa yetmədikdə əhalinin real alıcılıq qabiliyyəti zəifləyə bilər.
İbrahimov riskləri azaltmaq üçün yerli ərzaq istehsalının genişləndirilməsini, fermerlərin istehsal xərclərinin aşağı salınmasını, suvarma sistemləri və logistika infrastrukturunun yaxşılaşdırılmasını vacib sayır. O, həmçinin sağlam rəqabətin qorunmasının, süni qiymət artımı və inhisarçılığa qarşı təsirli nəzarət mexanizmlərinin tətbiqinin əhəmiyyətini qeyd edib.
Ekspertin fikrincə, 2027-ci ildə iqtisadi siyasətdə əsas diqqət yalnız inflyasiya göstəricisinə deyil, gəlirlərlə gündəlik xərclər arasındakı tarazlığın qorunmasına yönəlməlidir. İqtisadi rifah nominal əməkhaqqı ilə deyil, həmin gəlirlə nə qədər ərzaq, dərman və digər zəruri məhsul almağın mümkünlüyü ilə ölçülür.