QafqazNews Bakupost.az-a istinadən xəbər verir ki, Azərbaycanda minimum saatlıq əməkhaqqının 34-50 manat aralığında müəyyənləşdirilməsi təklif olunur. Bu qaydanın bir aydan az müddətli müqavilə ilə və həftədə 20 saatdan çox işləməyən şəxslərə aid edilməsi nəzərdə tutulur.
Əmək və məşğulluq üzrə mütəxəssis Vüqar Şahinoğlu bildirib ki, saatlıq minimum ödəniş sisteminin Əmək Məcəlləsinə düzəlişlər vasitəsilə tətbiqi əmək münasibətlərinin daha çevik və müasir qurulmasına şərait yarada bilər.
Onun sözlərinə görə, bu yanaşma kənd təsərrüfatı və ictimai iaşə sahələrində xüsusilə əhəmiyyət daşıyır. Həmin sahələrdə görüləcək işin həcmi və müddəti mövsümə, sifarişlərə və qrafikə görə dəyişə bilir. Əməkhaqqının faktiki iş saatları əsasında hesablanması həm işçi, həm də işəgötürən üçün aydınlıq yarada bilər.
Mütəxəssis yeni sistemi tətbiq etmək üçün Əmək Məcəlləsinin 155-ci maddəsində və digər uyğun müddəalarda dəyişiklik edilməsini vacib sayır. Onun fikrincə, bu, qısamüddətli və natamam iş vaxtı ilə bağlı münasibətlərin rəsmiləşdirilməsinə, qeyri-formal məşğulluğun azalmasına və ödənişlərin daha şəffaf hesablanmasına kömək edə bilər.
Şahinoğlu qeyd edib ki, Azərbaycanda hazırda aylıq minimum əməkhaqqı 400 manatdır. Standart iş vaxtı həftədə 40, adətən isə gündə 8 saatdır. Beş və altı günlük iş həftələrində saatların bölgüsü fərqli olduğundan, aylıq minimumun saatlıq qarşılığı da dəyişir. Onun hesablamasına görə, bu göstərici təxminən 2-2,50 manat təşkil edə bilər.
Mütəxəssis bir aydan qısa müddətə bağlanan əmək müqavilələri üzrə saatlıq ödənişin 35-50 manat olmasını təklif edib. Eyni məbləğin həftədə 20 saatdan artıq işləməyən natamam iş rejimində çalışanlara da tətbiqi nəzərdən keçirilə bilər.
Şahinoğlunun qənaətinə görə, yeni saatlıq minimum əməkhaqqı indiki aylıq minimumun saat hesabı ilə müəyyən edilən dəyərini üstələməlidir. Bu, az saat işləyənlərin əməyinin ucuzlaşmasının qarşısını ala və faktiki gəlirlərini yüksəldə bilər.
O bildirib ki, saatlıq məbləğ hesablanarkən yaşayış xərcləri, inflyasiya, əmək məhsuldarlığı və işin xarakteri nəzərə alınmalıdır. Həftədə 20 saatlıq rejim ayrıca natamam iş vaxtı forması kimi tanınmalı, aylıq gəlir isə real işlənmiş saatlara əsasən hesablanmalıdır.
Mütəxəssis sistemin səmərəli işləməsi üçün nəzarətin gücləndirilməsini də vacib hesab edir. Faktiki iş saatlarının dəqiq qeydə alınması, elektron vaxt uçotunun tətbiqi, iş qrafiki ilə ödənilən məbləğin tutuşdurulması zəruri tədbirlər sırasındadır. Həmçinin işçilərin iş saatları və əməkhaqqının düzgün göstərilməməsi barədə şikayət edə bilməsi üçün əlçatan yollar yaradılmalıdır.
Şahinoğlu daimi iş yerlərinin qısamüddətli və ya natamam iş vaxtı müqavilələri ilə əvəzlənməsi ehtimalına diqqət çəkib. Onun fikrincə, müqavilənin forması real əmək münasibətlərini əks etdirməli, yeni qaydalar tətbiq edilərkən sosial sığorta və digər əmək hüquqlarının qorunması təmin olunmalıdır.
Mütəxəssis ilkin mərhələdə saatlıq minimum əməkhaqqı sisteminin kənd təsərrüfatı və ictimai iaşə sahələrində sınaqdan keçirilməsini məqsədəuyğun sayır. Bu zaman yeniliyin işçilərin gəlirlərinə, işəgötürənlərin xərclərinə və nəzarətin səmərəliliyinə təsiri qiymətləndirilməlidir. Nəticələr müsbət olarsa, sistemi sonradan başqa sahələrə də mərhələli şəkildə yaymaq mümkün ola bilər.
