QafqazNews Baku.ws-a istinadən xəbər verir ki, “Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri” layihəsi çərçivəsində indiki Ermənistan ərazisində yerləşən Oxçuoğlu kəndinin tarixinə dair araşdırma hazırlanıb. 1980-ci illərin sonlarında azərbaycanlıların qovulmasından sonra kənd boşalıb.
Kənd çar Rusiyası dövründə Oxçuoğlu, sovet illərində isə Oxçoğli adlanıb. Oxçuoğlu adı ən azı 105 il işlədilib. 1991-ci ilin aprelində kəndin adı Voxçi olaraq dəyişdirilib; bu, Ermənistanda Azərbaycan irsini erməniləşdirmək və məhv etmək siyasətinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
1995-ci ildən kənd Ermənistan Respublikasının Şirak vilayətinin tərkibindədir. Çar Rusiyası zamanı isə Qars vilayətinin Qars dairəsinə daxil olub. Erməni mənbələrinin istinad etdiyi çar dövrü statistik məlumatlarında 1915-ci ilədək müxtəlif illərdə burada yalnız azərbaycanlıların və ya əsasən onların yaşadığı qeyd edilir. Bəzi mənbələrdə kənd sakinləri azərbaycanlıların etnoqrafik qrupu olan qarapapaqlar kimi göstərilib.
1903-cü ildə kənddə 756 nəfər yaşayıb və onların hamısı qarapapaq olub. 1911-ci ildə əhalinin sayı 930 nəfərə çatıb; sakinlərin əksəriyyəti qarapapaqlar olub.
Əhali sayındakı dəyişikliklər kəndin azərbaycanlı sakinlərinin etnik təmizləməyə məruz qalmasını göstərir. 1922-ci il Sovet Ermənistanı siyahıyaalınmasına əsasən, Oxçuoğluda 454 nəfər yaşayıb, onlardan 453-ü azərbaycanlı olub. Sovet dövründə kənd əvvəlcə Ağbaba, sonralar Amasiya adlandırılan rayonun tərkibində yerləşib.
Erməni mənbələrinin məlumatlarında 1980-ci illərin sonunadək kənddə azərbaycanlıların yaşadığı bildirilir. 1959-cu ildə əhalinin sayı 1087, 1970-ci ildə 1412 nəfər olub. 1979-cu il üçün 150, 1989-cu il üçün isə 110 nəfər göstərilib.
1980-ci illərin sonlarında Qarabağla bağlı ərazi iddiaları və Ermənistan SSR ilə Azərbaycan SSR arasındakı münasibətlərin gərginləşməsi fonunda azərbaycanlılar Ermənistan SSR ərazisindən tamamilə qovulublar. Onların ardınca kənddə ermənilər məskunlaşdırılıb.
2021–2024-cü illərdə “Yoxa çıxmış sivilizasiya” kitabı üçün Ermənistanın müxtəlif yerlərində, o cümlədən ucqar dağlıq ərazilərdə Azərbaycan irsinin aşkarlanması və sənədləşdirilməsi məqsədilə geniş sahə araşdırmaları aparılıb. Bu işlər zamanı Oxçuoğluda azərbaycanlı qəbiristanlığı müəyyən edilib. Qəbiristanlıqda onlarla məzar daşı var, onların bir qismi salamat qalıb.
