QafqazNews Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, fransalı yelkənçi Tom Laperş Route du Rhum transatlantik yarışında qalib gəlib və Atlantik okeanını təkbaşına keçməklə yeni rekord müəyyənləşdirib. 29 yaşlı idmançı 32 metrlik SVR-Lazartigue trimaranında finişə 6 gün 13 saat 27 dəqiqə 40 saniyəyə çatıb. Bununla o, dörd il əvvəlki rekordu 6 saat 19 dəqiqə 45 saniyə yaxşılaşdırıb.
Laperş noyabrın 7-də yerli vaxtla saat 22:31-də Qvadelupa adası yaxınlığındakı finiş xəttini keçib. Fransada həmin vaxt արդեն noyabrın 8-i idi.
Puent-a-Pitr limanında onu yüzlərlə azarkeş qarşılayıb. Yarışda առաջին անգամ iştirak edən Laperş debütündə հաղթանակ qazanmaqla yanaşı, turnirin tarixində 30 yaşına çatmadan qalib olan üçüncü yelkənçi olub.
Finişdən sonra idmançı uşaqlıq arzusunu həyata keçirdiyini söyləyib. O bildirib ki, bu istək balaca vaxtlarında məşhur fransız dənizçilərinin yarışlarını izlədiyi dövrdə yaranıb.
“Bütün hekayəm uşaqlıqda La-Trinit-sür-Merdə başlayıb. Mən burada onilliklər ərzində keçirilən yarışların finişlərini, böyük çempionların möhtəşəm görüntülərini izləyirdim. Əvvəlcə belə qayıqlarda üzməyi, sonra təkbaşına yarışlarda iştirak etməyi, bəlkə də bir gün Route du Rhum-da mübarizə aparmağı xəyal edirdim. İndi isə 2026-cı il yarışının ən gözəl qayığının sükanı arxasında bu yarışı qazanmaq məni sözün əsl mənasında xoşbəxt edir”, – deyə o bildirib.
Laperş Atlantik keçidi ərzində trimaranla arasında xüsusi uyğunluq hiss etdiyini də vurğulayıb.
“Hər külək əsməsində, hər yelkən dəyişikliyində qayıqla tamamilə birləşdiyimi hiss edirdim. İstəyirdim ki, o, mümkün qədər sürətlə hərəkət etsin. Bəzən qayıq səndən yalnız bunu tələb edir və onun imkanlarına uyğunlaşmağa çalışmaq böyük zövq verir. Özümü sanki xüsusi bir vəziyyətdə hiss edirdim”, – deyə yelkənçi söyləyib.
Yarışın marşrutu və sürət göstəriciləri
Yarış noyabrın 1-də Fransanın Sen-Malo şəhərindən başlayıb. İştirakçılar Atlantik okeanını adlayaraq Qvadelupaya üz tutublar. Start və finiş nöqtələri arasındakı ən qısa yol 3542 dəniz mili, yaxud təxminən 6560 kilometrdir.
Hava və külək şəraitinə görə marşrutunu dəyişən Laperş isə ümumilikdə 4308 dəniz mili, təqribən 7980 kilometr məsafə qət edib. Onun orta sürəti 27,18 düyünə, yəni saatda təxminən 50 kilometrə çatıb.
Komandanın bildirdiyinə görə, Uessan adası yaxınlığında SVR-Lazartigue 48,9 düyün, başqa sözlə, saatda 90 kilometrdən artıq sürət yığıb. Ekipajla qeydə alınan trimaranın əvvəlki ən yüksək sürəti təxminən 51 düyün olub.
SVR-Lazartigue Ultim sinfinə daxil olan böyük okean trimaranıdır. Onun uzunluğu təqribən 32, eni isə 23 metrdir. Bu gəmilərdə sualtı qanadlardan istifadə olunur: sürət artdıqda gövdənin bir qismi suyun üzərinə qalxır və müqavimət azalır.
Trimaranı tək idarə etmək çətin və risklidir. Yelkənçi yelkənləri özü dəyişir, avadanlıqları izləyir, mürəkkəb manevrlər yerinə yetirir və normal yuxu imkanları xeyli məhdudlaşır.
Laperş startdan etibarən yüksək sürətlə irəliləyib. Başlanğıcdan yarım saat sonra, Freel burnu yaxınlığında, daha uğurlu manevrlər və vaxtında yelkən dəyişiklikləri ilə favoritlərdən sayılan Armel Le Kleakı qabaqlayıb. 15 saat sonra fərq 28 dəniz milinə, iki gün keçəndə isə 82 milə yüksəlib.
Hava şəraiti də yarışçıların işini çətinləşdirib. Adətən bu marşrutda əsən şimal-şərq passat küləkləri əvəzinə fərqli hava axınları yaranıb. Buna görə iştirakçılar şimala yönəlməli, kurslarını tez-tez dəyişməli və yelkənləri yeniləməli olublar.
Təşkilatçılar Laperşin seçdiyi yolu yarış tarixində ən şimaldan keçən marşrut kimi dəyərləndiriblər.
Azor adaları yaxınlığında qəza
Yarış zamanı Armel Le Kleakın idarə etdiyi Banque Populaire XI trimaranı Azor adaları yaxınlığında çevrilib. Fransalı yelkənçi sonradan yük gəmisinin heyəti tərəfindən xilas olunub.
Laperşin digər iki rəqibi texniki problemlərə görə yarışı tərk edib. Şarl Kodrelyenin gəmisində sualtı qanad, Antoni Marşanın trimaranında isə mərkəzi sükan nasazlığı yaranıb.
Le Kleakın qəzası barədə xəbər Laperşə ağır təsir edib.
“Armelin okeanın ortasında, tamamilə tək olduğu halda qəza keçirdiyini eşidəndə qanım dondu. Bu xəbər məndə çox güclü hisslər yaratdı. Nə edəcəyimi bilmirdim, yarışa davam etməzdən əvvəl xeyli narahat oldum. Onun komandası üçün çox nigaran qaldım. Bu qəza bir daha xatırlatdı ki, bizim idman növümüz nə qədər qeyri-adi olsa da, daim təhlükə ilə üz-üzəyik. Bu qayıqlar möhtəşəmdir, lakin onlarla hər zaman çox incə bir sərhəd üzərində hərəkət edirik”, – deyə qalib danışıb.
Rəqiblərinin sıradan çıxması son mərhələni Laperş üçün asanlaşdırmayıb. O, tropik depressiyadan yan keçib, küləksiz zonaları adlayıb və Karib dənizinə yaxınlaşarkən çoxsaylı manevrlər edib. Dəyişkən küləklər, adaların ətrafındakı cərəyanlar və balıqçılıq sahələri də finişə gedən yolu çətinləşdirib.
Finişə bir neçə saat qalmış küləyin sürətinin gah 15-20, gah da 30 düyün olduğunu deyən idmançı, trimaran üzərində nəzarəti itirmək ehtimalını nəzərə alıb. Küləyin qəfil şiddətlənməsindən doğa biləcək riskə görə yelkənlərin hamısını maksimum açmamağa qərar verib.
“Biz bura axmaqlıq etmək üçün gəlməmişik!” – deyə Laperş ehtiyatlı qərarını izah edib.
Kovil ikinci yeri tutub
Toma Kovil yarışı ikinci sırada başa vurub. Sodebo Ultim 3 trimaranının sükanı arxasında olan təcrübəli fransız finişə 7 gün 4 saat 40 dəqiqə 5 saniyəyə çatıb; qalibdən 15 saat 12 dəqiqə 25 saniyə geri qalıb.
Hər iki sualtı qanadının zədələnməsi onun trimaranının sürət imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Buna baxmayaraq, Kovil nəticəsindən razı qaldığını deyib.
“Fiziki və psixoloji imkanlarımın son həddinə qədər mübarizə apardığım üçün özümlə fəxr edirəm. Heç bir peşmançılığım yoxdur. Yarışı ikinci yerdə başa vurmaq üçün bir dəfə də olsun təslim olmadım”.
Kovil Laperşin çıxışını da yüksək qiymətləndirərək onun yarışını demək olar ki, qüsursuz adlandırıb.
“İdeal yarışı məhz Tom Laperş keçirdi. Məncə, onlar komanda olaraq son illərin ən yaxşı çıxışını nümayiş etdirdilər. Luisə təşəkkür etmək, Tomu isə təbrik etmək istəyirəm”, – deyə o bildirib.
Uşaqlıqdan başlayan yelkənçilik yolu
Route du Rhum Laperş ailəsində xüsusi yer tutur. Atası Filipp diş həkimi olsa da, yelkənçiliyə maraq göstərib. O, 2010-cu ildə yarışda iştirak edib və Multi50 sinfində dördüncü olub.
Tom həmin vaxt uşaq idi və atasına ailə yelkənlisini Atlantik okeanı səfərinə hazırlamaqda yardım edirdi. Səkkiz yaşında isə tanınmış yelkənçi Toma Kovilə məxsus idman trimaranında dənizə çıxıb.
“Tom həmişə gördüyü işlərə çox ciddi yanaşırdı. Sakit, eyni zamanda son dərəcə həvəsli uşaq idi. Bəlkə də bu, çoxlarını təəccübləndirər, amma mən heç vaxt onun üçün qorxmamışam”, – deyə atası bildirib.
Mühəndis təhsilli Laperş idmanda qısa müddətdə böyük nailiyyətlər əldə edib. 2022-ci ildə, 25 yaşında, nüfuzlu Solitaire du Figaro tək yelkənli yarışını qazanıb.
Daha sonra Fransanın tanınmış okean yelkənçilərindən Fransua Gabar ona SVR-Lazartigue trimaranını idarə etməyi həvalə edib. Laperş 2024-cü ildə həmin gəmi ilə təkbaşına dünya səyahətinə çıxmağa çalışsa da, trimaranın zədələnməsi və su alması səbəbindən yarışı dayandırıb.
2025-ci ildə Frank Kamma ilə birgə Transat Cafe Lor yarışında qalib gəlib. Route du Rhum-dakı rekord qələbə onun uğurlarına əlavə olunub.
Laperş trimaranın beş il ərzində təkmilləşdirilməsi ilə məşğul olan komandaya, eləcə də karyerasında mühüm rol oynayan Fransua Gabara, Frank Kammaya və Paskal Bideqorriyə təşəkkür edib.
“Dənizdə tamamilə tək idim, amma sahildəki komandanın inanılmaz iş gördüyünü deyə bilərəm”, – deyə idmançı vurğulayıb.
Dünya ətrafında səyahət növbəti hədəfdir
Laperşin qarşısında indi Ultim trimaranlarından biri ilə dünyanın ətrafında təkbaşına səyahəti başa çatdırmaq məqsədi var. Bu istiqamətdə növbəti böyük sınağın 2028-ci ilin yanvarında başlanması planlaşdırılan Arkéa Ultim Challenge yarışı olacağı gözlənilir.
“İndiyədək bacarmadığım əsas iş belə qayıqlardan biri ilə dünyanın ətrafında tam səyahət etməkdir. Bizim idman növümüzdə bu, hələ də ən mühüm sınaqlardan biri olaraq qalır”, – deyə Laperş bildirib.
29 yaşlı yelkənçi Atlantik okeanının nüfuzlu yarışlarından birində rekorda imza atıb. O, qarşıdakı dövrdə dünya ətrafında solo səfəri tamamlamağı hədəfləyir. Yarışın digər iştirakçıları isə mübarizəni davam etdirirlər.
