QafqazNews Konkret.az-a istinadən xəbər verir ki, Bakıda kirayə mənzillərin qiymətində artım davam edir və bu tendensiya paytaxtın ayrı-ayrı əraziləri ilə məhdudlaşmır. Mənzil axtaranlar üçün seçim imkanları və büdcə ilə bağlı çətinliklər də artır.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) göstəricilərinə əsasən, sentyabrın sonunda kirayə haqları ötən ilin eyni vaxtına nəzərən 5,7 faiz, avqustun sonu ilə müqayisədə isə 1,9 faiz çox olub. Yeni tikililərdə aylıq artım 3,1 faiz, köhnə binalarda isə 1,1 faiz təşkil edib.

Daşınmaz əmlak üzrə ekspert Firdovsi Xəlilov kirayə bazarındakı bahalaşmanı təkcə ev sahiblərinin daha yüksək qazanc əldə etmək istəyi ilə əlaqələndirməyin düzgün olmadığını bildirib. Onun fikrincə, kirayə və mənzil bazarlarını bir-birindən ayrı təhlil etmək də mümkün deyil.

Xəlilov əsas səbəblərdən biri kimi mənzillərin satış qiymətlərinin yüksəlməsini göstərib. Son illər xüsusilə Bakıda mənzillər xeyli bahalaşıb və bu, kirayə bazarına da təsir edir. Mənzil həm yaşayış yeri, həm də investisiya vasitəsi sayılır. 250-300 min manat ödəyib ev alan mülkiyyətçi həmin sərmayədən gəlir götürməyi gözləyir.

Ekspertin qeyd etdiyi digər məqam isə satış qiymətlərinin kirayə haqlarından daha sürətlə artmasıdır. Bu səbəbdən kirayələr bahalaşsa da, mənzil sahibinin investisiyasının gəlirliliyi aşağı düşür. AMB-nin rəqəmlərinə görə, 2024-cü ilin sonunda Bakıda median aylıq kirayə haqqı 927 manat, kirayə gəliri ilə mənzilin dəyərinin çıxarılma müddəti 19,5 il olub. Bu, illik təxminən 5,1 faizlik ümumi gəlirlilik deməkdir. 2025-ci ilin sonunda Mərkəzi Bankın ölkə üzrə hesablamasında həmin müddət 20,9 ilə, 2026-cı ilin ilk yarısında isə 23 ilə çatıb. Son göstərici illik təxminən 4,35 faizlik gəlirə uyğundur.

Xəlilov bazardakı əsas problemlərdən birinin münasib qiymətə mənzil tapmaq imkanlarının məhdudluğu olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, ümumilikdə bütün mənzillərin təklifi deyil, əhalinin maddi imkanlarına uyğun seçimlər çatışmır. Bahalı, geniş və lüks evlər kifayət qədər təklif olunsa da, əksəriyyətin büdcəsinə uyğun kiçik mənzillər daha azdır. Buna görə artım bütün kateqoriyalara eyni dərəcədə təsir etmir, daha çox münasib qiymətli evlərə təzyiq yaranır.

Ekspert sentyabrda aylıq artımın mövsümi amillərlə də bağlı ola biləcəyini deyib. Universitetlərdə dərslərin başlanması tələbələrin, eləcə də bölgələrdən Bakıya gələn başqa şəxslərin mənzil tələbatını artırır. Bununla belə, mövsümilik yeganə səbəb kimi qiymətləndirilməməlidir.

Xəlilov yaxın aylarda kirayə haqlarının şəhərin hər yerində eyni sürətlə artacağını gözləmədiyini bildirib. Əhalinin ödəmə imkanlarına uyğun evlərə tələb yüksək qalacaq, lakin qiymət artımının iqtisadi sərhədi var və bunu insanların real gəlirləri müəyyən edir. Kirayə ailə büdcəsinin böyük hissəsini tutduqda, sakinlər daha kiçik mənzillərə, şəhər kənarına və ya birgə kirayəyə üz tuturlar. Ekspert uzunmüddətli həllin qiymətləri inzibati qaydada məhdudlaşdırmaq deyil, real gəlirlərə uyğun mənzil təklifini genişləndirmək olduğunu qeyd edib.

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev isə köhnə çoxmərtəbəli binaların və fərdi evlərin sökülməsinin kirayə mənzillərin bir qismini bazardan çıxardığını bildirib. Həmin ərazilərdə tikilən yeni binalardakı mənzillər köhnə evlərlə müqayisədə təxminən iki dəfə baha kirayə verilir.

Fərzəliyevin sözlərinə görə, evləri sökülən paytaxt sakinləri də kirayəyə üz tuturlar. Beləliklə, əvvəllər əsasən tələbələrin və iş üçün bölgələrdən gələnlərin yaratdığı tələbat artır. Paytaxtda söküntü və yenidənqurma işlərinin 2040-cı ilədək davam etməsi gözlənildiyindən, bunun kirayə bazarına təsiri də uzun müddət qalacaq.

Ekspert kirayə mənzillərə tələbatın ən çox metro stansiyalarının yaxınlığında olduğunu deyib. Yasamal rayonu bu baxımdan ön sıralardadır; ondan sonra Nəsimi və Nərimanov rayonları gəlir. Səbəblərdən biri ali məktəblərin əksəriyyətinin Yasamalda yerləşməsidir. Universitetlərə yaxın ev tapa bilməyən tələbələr metroya yaxın digər ərazilərə yönəlirlər. Avqust və sentyabrda bölgələrdən on minlərlə tələbənin Bakıya gəlməsi də mövsümi tələbi yüksəldir.

Fərzəliyev tələbatı azaltmaq üçün ali təhsil müəssisələrinin yataqxanalarını yenidən tikməyi vacib sayır. Əvvəlki yataqxanalar müasir standartlara uyğunlaşdırılaraq daha hündür binalarla əvəz oluna bilər. Hazırda bölgələrdən gələn on minlərlə tələbə kirayə mənzillərdə yaşayır. Onların yataqxanalarda yerləşdirilməsi kirayə evlərə tələbi azaldaraq qiymətlərin enməsinə şərait yarada bilər.