QafqazNews Nocomment.az-a istinadən xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyevin Vyetnam istiqamətində qurduğu diplomatik və iqtisadi əlaqələr Azərbaycanın qlobal nəqliyyat və investisiya marşrutlarında mövqeyini möhkəmləndirmək strategiyasının tərkib hissəsidir. Bu yanaşma keçmiş əlaqələrin, etimadın və müasir iqtisadi maraqların uzlaşdırılmasına əsaslanır.

1950–1991-ci illərdə Bakı Asiya, Afrika və Latın Amerikasının 70-dən çox ölkəsindən gələn 15 mindən artıq gəncin təhsil aldığı şəhərlərdən biri olub. Tələbə, aspirant və stajçılar burada diplomla yanaşı, şəhərin ictimai və mədəni mühiti ilə də tanış olublar. Onların bir qismi sonradan öz ölkələrində nazir, parlament üzvü, diplomat, elmi mərkəz rəhbəri və iqtisadi qərarverici kimi fəaliyyət göstərib.

Sovet İttifaqının dağılmasından sonra bu əlaqələr bir müddət arxa plana keçsə də, indi onlar xarici siyasət və iqtisadi əməkdaşlıq üçün imkan kimi nəzərdən keçirilir. Keçmişdə formalaşmış şəxsi bağların ticarət, logistika və investisiya layihələri ilə birləşdirilməsi yeni bazarlara çıxış və xarici yatırımlar üçün daha etibarlı mühit yaratmaq məqsədi daşıyır.

Məqalədə bu yanaşma əvvəlki dövlətlərin təcrübəsi ilə də müqayisə edilir. Sovet İttifaqı 1960–1991-ci illərdə Kubaya təxminən 100 milyard dollar yardım göstərib. Müəllifin qənaətinə görə, ideoloji məqsədlərlə ayrılan bu vəsaitlər uzunmüddətli iqtisadi özünüödəmə modeli yaratmadığından, sonradan möhkəm maddi dayaq formalaşdırmayıb.

Azərbaycanın xarici iqtisadi fəallığı isə risklərin qiymətləndirilməsi, hüquqi-siyasi təminatlar və qarşılıqlı fayda prinsipləri ilə əlaqələndirilir. Təhsil diplomatiyasının canlandırılması, xarici ölkələrin elitaları ilə münasibətlərin qurulması və investisiya layihələri vahid strategiyanın bir-birini tamamlayan istiqamətləri kimi təqdim olunur.

Müasir beynəlxalq rəqabətin mühüm sahələri arasında iqtisadiyyat, texnologiya, logistika və resurs marşrutları xüsusi yer tutur. Nüvə silahları birbaşa müharibə riskini artırdığı üçün böyük güclər arasındakı mübarizə başqa sahələrə də keçir. Bu şəraitdə kommunikasiya və investisiyalar təsir imkanlarının mühüm vasitələrinə çevrilir.

Məqalədə İkinci Dünya müharibəsinin son mərhələsinə də toxunulur. ABŞ Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin 1945-ci ilin iyununda apardığı hesablamalara əsasən, Yaponiyanın əsas adalarına mümkün əməliyyatın ilk 90 günündə 130 min–250 min amerikalı hərbçinin ölməsi və ya yaralanması ehtimalı vardı. Müharibə katibi Henri Stimsonun xatirələrində müttəfiqlərin ümumi itkilərinin bir milyona, o cümlədən birbaşa ölüm hallarının 250 min–500 minə çata biləcəyi proqnozu yer alıb. İki atom bombasının atılması həmin ssenarini dayandırsa da, nüvə silahı yeni bir strateji reallıq yaradıb.

Azərbaycanın nəqliyyat marşrutları baxımından əhəmiyyəti də bu kontekstdə nəzərdən keçirilir. Cənub istiqamətində İranla bağlı amillər, şimalda isə Rusiya müharibəsinin yaratdığı məhdudiyyətlər ənənəvi ticarət və daşınma yollarını çətinləşdirib. Belə vəziyyətdə Orta Dəhliz və Zəngəzur istiqaməti mümkün alternativlər sırasında göstərilir.

Məqalədə Çində keçirilən üçtərəfli zirvə görüşü və Şençjen şəhərində açılan xəritə regional marşrutların müzakirəsi baxımından diqqətə çatdırılır. Azərbaycanın infrastruktur yatırımları, diplomatik tarazlıq siyasəti və mövqeyi onun nəqliyyat əlaqələrində rolunu artıran amillər kimi qiymətləndirilir.

Tarixi müqayisə olaraq 1940-cı ildə Britaniya və Fransanın hazırladığı “Pike” adlı məxfi plan xatırladılır. Plan SSRİ-nin neft yataqlarına və emal müəssisələrinə zərbə vurmaqla Almaniyanın yanacaq təminatını dayandırmağı nəzərdə tuturdu. Həmin dövrdə Bakı böyük dövlətlərin mümkün hədəfləri sırasında idi; indiki şəraitdə isə Azərbaycan məqalədə regional və qlobal əlaqələr üçün həll nöqtəsi kimi təqdim olunur.

Vyetnamla diplomatik-iqtisadi təmaslar, Afrika və Asiyadakı əlaqələrin inkişafı, eləcə də sovet dövründə yaranmış insani bağların yenidən aktuallaşdırılması Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətləri kimi göstərilir. Məqalənin yekun qənaətinə görə, nəqliyyat-energetika infrastrukturu, siyasi etimad və praqmatik əməkdaşlıq ölkənin beynəlxalq çəkisinin artmasına xidmət edir.