QafqazNews Nocomment.az-a istinadən xəbər verir ki, Azərbaycan musiqisinin tanınmış ifaçılarından bəziləri xəstəlik, səs tellərindəki problemlər və həyat çətinlikləri səbəbindən əvvəlki kimi oxuya bilməyib. Estrada, muğam və opera sənətinin bu nümayəndələrinin bir qismi səhnədən ayrılıb, digərləri isə musiqidə başqa istiqamət seçib.
Akif İslamzadə
Akif İslamzadə fərqli səs tembri və ifaçılıq üslubu ilə Azərbaycan estradasının sevilən müğənnilərindən olub. “Alagözlüm”, “Ötən günlərimi qaytaraydılar”, “Fəridəm”, “Saçlarına gül düzüm”, “Aman ovçu”, “Küsməyək” və “Hər şey gözəldir həyatda” onun ifasında tanınan mahnılardandır.
1980-ci illərin ortalarında səsində yaranan narahatlıq onun musiqi karyerasını yarımçıq qoyub. Moskvada müayinədən keçən sənətkarın öz açıqlamasına əsasən, 1987-ci ildə həkimlər ona xərçəng diaqnozu qoyublar. Əməliyyat zamanı səs tellərindən biri götürülüb və həkimlər əvvəlki səviyyədə oxumağın mümkün olmayacağını deyiblər.
İslamzadə müsahibələrində bu xəbəri eşidəndən sonra ağır psixoloji sarsıntı keçirdiyini bildirib. O, səsi bərpa olunsa belə, səhnəyə dönmək niyyətində olmadığını da söyləyib. Beləliklə, estrada sənətinin tanınmış ifaçılarından biri karyerasının məhsuldar vaxtında müğənnilik fəaliyyətini dayandırıb.
Elçin Cəlilov
1990-cı illərdə muğam ifaçısı Elçin Cəlilov güclü səsi və geniş diapazonu ilə seçilib. Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrının solisti olan xanəndənin səs imkanlarının dörd oktavaya çatdığı qeyd edilir.
Sonrakı illərdə şəxsi həyatında qarşılaşdığı problemlər onun sağlamlığına və yaradıcılığına təsir göstərib. Yayılan məlumatlarda narkotik asılılığının səhhətini və səsini ciddi şəkildə zəiflətdiyi bildirilir.
Əvvəlki ifa imkanlarını itirən Cəlilov müalicə olunmağa və yenidən oxumağa cəhd edib. O, həyat yoldaşı, pianoçu Lalə Dadaşova ilə evdə məşq edib və səsinin bərpasına dəstək göstərməsini istəyib. Səhnəyə qayıtmaq arzusuyla müəllimlərinə də müraciət edib. Lakin cəhdləri nəticə verməyib. Sənətkar 2005-ci ildə, ömrünün son illərində ciddi çətinliklər yaşadığı dövrdə vəfat edib.
Sona Aslanova
Əməkdar artist Sona Aslanova Azərbaycan opera sənətinin tanınmış simalarından olub. 1924-cü ildə Bakıda dünyaya gələn müğənni Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında oxuyub. Opera səhnəsinə gəlməsində Üzeyir Hacıbəylinin mühüm rolu olub.
Aslanova “Arşın mal alan” operettasında Gülçöhrəni, “Əsli və Kərəm” operasında Əslini, “Koroğlu” operasında isə Nigar obrazını yaradıb. O, 200-dən çox mahnı ifa edib və bir sıra bədii filmlərdə çəkilib. Sənətçiyə 1956-cı ildə Əməkdar artist adı verilib. 1994-cü ildə övladlarının yanına, ABŞ-a köçüb.
2008-ci ildə iflic keçirəndən sonra müğənni səsini itirib. Həmin vaxt uzun illər Azərbaycan opera səhnəsindən kənarda olan Aslanova əvvəlki ifa qabiliyyətini geri qaytara bilməyib. O, 2011-ci ildə Los-Ancelesdə vəfat edib.
Malıbəyli Həmid
Muğam sənətinin görkəmli nümayəndəsi Malıbəyli Həmid səsini itirdikdən sonra fəaliyyətini xanəndəlikdən tarzənliyə yönəldib. Həmid İmamqulu oğlu Qurbanov 1869-cu ildə Şuşanın Malıbəyli kəndində anadan olub.
Xanəndəlik sənətini Hacı Hüsüdən öyrənən Həmid zil və məlahətli səsi ilə seçilib. O, “Rast” və “Segah” muğamlarının mahir ifaçısı kimi tanınıb. 1910-cu ildə Riqada onun ifasında “Şur”, “Rast”, “Humayun” muğamları və xalq mahnıları qrammofon vallarına yazılıb.
Sonralar səsi batdıqdan sonra xanəndəliyi buraxan sənətkar tarzən kimi çıxış edib. O, Keçəçioğlu Məhəmməd, Məcid Behbudov, Məşədi Məmməd Fərzəliyev, İslam Abdullayev və Bülbül kimi məşhur ifaçıları tarda müşayiət edib.
Sadıqcan
Mirzə Sadıq Əsəd oğlu, tanınmış adı ilə Sadıqcan, Azərbaycan tarının təkmilləşdirilməsində mühüm yer tutub. 1846-cı ildə Şuşada anadan olan Sadıqcan kiçik yaşlarından musiqiyə maraq göstərib. Gözəl səsini görən atası onu xanəndə Xarrat Qulunun məktəbinə aparıb. Xarrat Qulu gənci şagirdliyə qəbul edib və onun gələcəkdə tanınmış xanəndə olacağı gözlənilib.
Sadıqcanın 18 yaşı olanda səsi qəfil batıb və xanəndəlik arzusu baş tutmayıb. O, musiqini tərk etməyərək əvvəl tütək, ney və kamança çalmağı öyrənib, daha sonra tara yönəlib.
Tar ifaçılığını qısa müddətdə mənimsəyən Sadıqcan dövrünün tanınmış musiqiçilərindən olub. O, tarın quruluşunda mühüm dəyişikliklər edərək aləti təkmilləşdirib və Azərbaycan musiqisində yeni mərhələnin yaranmasına zəmin yaradıb. Sadıqcan 1902-ci ildə vəfat edib.
Bu sənətkarların hər birinin həyatında səs itkisi mühüm dəyişiklik yaradıb. Bəziləri səhnəyə qayıtmayıb, digərləri isə musiqi fəaliyyətini fərqli şəkildə davam etdirib. Onların ifaları və sənətə verdikləri töhfələr Azərbaycan musiqi tarixində yaşayır.
